Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Séc Dương Hoài Nam: Nhiều điểm đột phát về công tác người Việt ở nước ngoài

Người Việt Nam là hình mẫu về sự hội nhập thành công

- Thưa Đại sứ, ông đánh giá như thế nào về vị thế và chất lượng hội nhập của cộng đồng người Việt Nam tại Cộng hòa Séc hiện nay?

Cộng đồng người Việt Nam tại Cộng hòa Séc hiện có hơn 100.000 người, là cộng đồng người Việt lớn thứ ba tại Liên minh châu Âu (EU), sau Pháp và Đức; đồng thời là cộng đồng người nước ngoài lớn thứ ba tại Cộng hòa Séc, sau Ukraine và Slovakia.

Theo kết quả khảo sát của Trung tâm Nghiên cứu Dư luận Cộng hòa Séc, người Việt Nam là cộng đồng người nước ngoài được yêu mến thứ hai tại Séc, chỉ sau Slovakia, và là cộng đồng người châu Á được yêu mến nhất. Trong nhiều cuộc làm việc, lãnh đạo cấp cao Cộng hòa Séc cũng khẳng định người Việt Nam là một hình mẫu về sự hội nhập thành công.

Về địa vị pháp lý, cộng đồng người Việt Nam tại Cộng hòa Séc có nền tảng tương đối ổn định, nhất là từ tháng 7/2013, khi chính thức được công nhận là dân tộc thiểu số thứ 14 của Séc. Đến nay, khoảng 40% người Việt Nam tại Séc đã nhập quốc tịch Séc và khoảng 27% sở hữu thẻ thường trú nhân, cho thấy mức độ ổn định và gắn bó ngày càng cao với xã hội sở tại.

Về kinh tế, lực lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ của người Việt Nam hoạt động khá hiệu quả, đóng góp tích cực vào đời sống kinh tế - xã hội sở tại. Bên cạnh đó, cộng đồng cũng đã hình thành một số doanh nghiệp có quy mô lớn, từng bước khẳng định uy tín không chỉ tại Cộng hòa Séc mà còn vươn ra thị trường khu vực.

Không chỉ có những đóng góp về kinh tế, bà con kiều bào còn luôn thể hiện sự gắn bó sâu sắc với quê hương thông qua việc tích cực hưởng ứng các phong trào quyên góp, ủng hộ do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài và các cơ quan trong nước phát động.

Đặc biệt, bên cạnh nguồn lực tài chính, cộng đồng người Việt Nam tại Cộng hòa Séc còn có nguồn lực trí tuệ chất lượng cao, với nhiều giáo sư, bác sĩ, chuyên gia đang công tác tại các bệnh viện, trường đại học và cơ sở nghiên cứu lớn của Séc. Các tổ chức như Hội Thiếu niên - Sinh viên, Hội Trí thức - Chuyên gia hoạt động rất năng động, thường xuyên tham gia và có những đóng góp tích cực tại các sự kiện do Chính phủ cũng như chính quyền địa phương Séc tổ chức.

Những nguồn lực đó là nền tảng quan trọng để tiếp tục phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam tại Cộng hòa Séc, đồng thời triển khai hiệu quả các chính sách về người Việt Nam ở nước ngoài trong giai đoạn mới.

– Thời gian qua, công tác giữ gìn tiếng Việt và quảng bá văn hóa Việt Nam tại Séc đã đạt được những kết quả nổi bật nào, thưa Đại sứ?

Về công tác giữ gìn tiếng Việt, có thể nói Cộng hòa Séc là một trong những địa bàn đặc biệt chú trọng việc dạy và học tiếng Việt cho thế hệ thứ hai, thứ ba của cộng đồng. Tại đây, các hội đoàn người Việt hoạt động rất mạnh, trong đó có vai trò nổi bật của Liên hiệp hội Người Việt Nam tại Cộng hòa Séc.

Đại sứ quán luôn phối hợp chặt chẽ với Liên hiệp hội triển khai nhiều hoạt động thiết thực nhằm khuyến khích thế hệ trẻ học và sử dụng tiếng Việt. Một trong những hoạt động tiêu biểu là Cuộc thi Tôn vinh tiếng Việt, dự kiến diễn ra vào ngày 12/9 tới. Đến nay, cuộc thi đã thu hút 700 cháu đăng ký tham gia. Đây không chỉ là một sân chơi để các em thể hiện khả năng tiếng Việt mà còn góp phần khơi dậy tình yêu tiếng mẹ đẻ và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Bên cạnh đó, Đại sứ quán đã tranh thủ các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao, lãnh đạo Bộ Ngoại giao và Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài để tiếp nhận sách giáo khoa, truyện tranh và các tài liệu phục vụ việc dạy, học tiếng Việt. Từ nguồn tư liệu này, chúng tôi đã xây dựng các tủ sách, thư viện và trao tặng cho 7 trung tâm, 21 lớp học tiếng Việt trong cộng đồng, qua đó hỗ trợ thiết thực cho hoạt động dạy và học tiếng Việt của các cháu.

Đặc biệt, trong các cuộc trao đổi với lãnh đạo chính quyền trung ương và địa phương của Séc, chúng tôi luôn chủ động vận động đưa tiếng Việt vào giảng dạy thí điểm tại một số trường phổ thông cơ sở và trung học ở những địa bàn tập trung đông người Việt. Đến nay, kết quả đạt được rất đáng khích lệ khi đã có 3 trường đại học lớn chính thức đưa tiếng Việt vào chương trình giảng dạy, gồm Đại học Charles (Karlova) – một trong những trường đại học danh tiếng nhất của Séc, Đại học Masaryk ở Brno và Đại học Palacký ở Olomouc.

Ngoài ra, hai trường phổ thông cơ sở tại hai địa bàn trọng điểm cũng đã triển khai dạy thí điểm tiếng Việt. Một trường ở Plzeň, nơi có khoảng 8.000 người Việt sinh sống, và một trường tại khu vực Ostrava, cách Praha gần 400 km.

Tôi đánh giá đây là những nỗ lực rất lớn của bà con cộng đồng, cùng với sự hỗ trợ tích cực, hiệu quả của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài và sự đồng hành sát sao của Đại sứ quán. Việc tiếng Việt được giảng dạy từ các lớp học cộng đồng đến trường phổ thông và đại học không chỉ tạo thêm điều kiện để thế hệ trẻ người Việt duy trì tiếng mẹ đẻ, mà còn góp phần đưa ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam hiện diện sâu rộng hơn trong xã hội Séc.

Với những nền tảng đã được xây dựng, tôi tin tưởng công tác giữ gìn tiếng Việt và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong thế hệ trẻ người Việt Nam tại Cộng hòa Séc sẽ tiếp tục đạt được những kết quả tích cực trong thời gian tới.

Nghị quyết 23-NQ/TW – nhiều điểm đột phát về công tác người Việt ở nước ngoài

– Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Theo ông, đâu là những điểm mới mà ông tâm đắc nhất và vì sao?

Tôi đã nghiên cứu kỹ Nghị quyết 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Nhìn tổng thể, tôi cho rằng có 4 điểm mới mang tính đột phá mà tôi đặc biệt tâm đắc.

Thứ nhất, nâng tầm tư duy chiến lược trong công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Nghị quyết chuyển mạnh từ phương thức “vận động, tập hợp và chăm lo” sang “đồng hành, kiến tạo thể chế và huy động nguồn lực” của kiều bào. Đây là sự thay đổi quan trọng về tư duy, qua đó tạo điều kiện để người Việt Nam ở nước ngoài tham gia sâu rộng hơn vào tiến trình hội nhập quốc tế cũng như sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Thứ hai, xác định rõ công tác người Việt Nam ở nước ngoài là trách nhiệm chung của toàn hệ thống chính trị. Lần đầu tiên, một Nghị quyết của Bộ Chính trị khẳng định rõ công tác này là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị và đồng bào Việt Nam ở cả trong và ngoài nước. Công tác người Việt Nam ở nước ngoài cần được triển khai thường xuyên, liên tục, toàn diện, nhưng đồng thời phải có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước và đặc điểm của từng cộng đồng.

Thứ ba, tạo những định hướng, chính sách đột phá để phát huy nguồn lực trí thức kiều bào. Nghị quyết dành sự quan tâm đặc biệt đến việc thu hút, tập hợp và phát huy đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài, tạo điều kiện để lực lượng này đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển của đất nước. Cùng với đó là yêu cầu xây dựng các cơ chế đãi ngộ phù hợp, môi trường làm việc minh bạch, thuận lợi để thu hút và phát huy hiệu quả nguồn lực trí tuệ của kiều bào.

Thứ tư, đặc biệt quan tâm đến thế hệ trẻ người Việt Nam ở nước ngoài. Đây là điểm tôi rất tâm đắc. Nghị quyết thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến thế hệ thứ hai, thứ ba của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có cộng đồng tại Cộng hòa Séc. Mục tiêu không chỉ là giúp thế hệ trẻ duy trì tiếng Việt, văn hóa và bản sắc dân tộc, mà còn tạo điều kiện để họ hội nhập sâu hơn, phát huy năng lực và từng bước đảm nhận những vị trí, vai trò cao hơn trong xã hội sở tại. Đây chính là lực lượng sẽ tiếp nối và phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam trong tương lai.

Theo tôi, bốn nội dung trên là những điểm mới nổi bật, thể hiện bước phát triển quan trọng về tư duy và cách tiếp cận trong công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Nếu được cụ thể hóa bằng những chính sách và cơ chế phù hợp, Nghị quyết 23-NQ/TW sẽ tạo thêm động lực để phát huy mạnh mẽ nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, đồng thời củng cố mối liên hệ gắn bó giữa kiều bào với quê hương, đất nước.

-Thưa Đại sứ, sau khi trở về địa bàn, Đại sứ quán sẽ tập trung triển khai những biện pháp trọng tâm nào để đưa Nghị quyết vào cuộc sống?

Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 đã ghi dấu nhiều “lần đầu tiên” quan trọng. Trở về địa bàn sau Hội nghị, các Đại sứ và Trưởng cơ quan đại diện mang theo rất nhiều nhiệm vụ cần nhanh chóng triển khai, trong đó có nhiệm vụ thúc đẩy đại đoàn kết dân tộc, phát huy sức mạnh và nguồn lực của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Để giúp thế hệ trẻ kiều bào nâng cao vị thế, có chỗ đứng vững chắc hơn và đóng góp ngày càng tích cực cho xã hội sở tại, theo tôi, ưu tiên hàng đầu là sớm xây dựng một chiến lược tổng thể, với tầm nhìn dài hạn và những mục tiêu, giải pháp cụ thể. Chiến lược này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của toàn bộ hệ thống chính trị, cùng nguồn lực được phân bổ ổn định, thiết thực và tương xứng với yêu cầu đặt ra.

Bởi đây là một nhiệm vụ lớn, không một cơ quan đại diện, một hội đoàn, hay thậm chí riêng Bộ Ngoại giao hoặc một địa phương nào có thể tự mình thực hiện. Muốn đạt được kết quả bền vững, chúng ta cần phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, đồng thời huy động sự tham gia chủ động của chính cộng đồng kiều bào.

Tôi tin tưởng chúng ta hoàn toàn có thể làm được, bởi Cộng hòa Séc là một địa bàn có nhiều lợi thế đặc biệt. Trong các cuộc làm việc, lãnh đạo cấp cao Cộng hòa Séc đều khẳng định người Việt Nam là hình mẫu về sự hội nhập thành công. Đây là sự ghi nhận rất đáng trân trọng đối với những đóng góp của cộng đồng trong nhiều năm qua.

Thế hệ thứ hai, thứ ba người Việt sinh ra và lớn lên tại Séc sử dụng tiếng Séc rất thành thạo, hội nhập sâu và ngày càng khẳng định vị trí của mình trong xã hội sở tại. Bên cạnh đó, đội ngũ doanh nhân người Việt tại Séc ngày càng thành đạt, có uy tín, sở hữu nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, không chỉ có vị thế tại thị trường sở tại mà còn vươn ra nhiều nước châu Âu.

Đây chính là những lợi thế, nguồn lực và “đòn bẩy” rất quan trọng để chúng ta triển khai hiệu quả nhiệm vụ chính trị mà Nghị quyết 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài đã đề ra. Nếu biết phát huy tốt những nguồn lực này, tôi tin cộng đồng người Việt Nam tại Cộng hòa Séc sẽ tiếp tục có những bước phát triển mạnh mẽ, đồng thời đóng góp ngày càng thiết thực cho quan hệ Việt Nam – Cộng hòa Séc và cho sự phát triển của đất nước.

- Trân trọng cảm ơn Đại sứ!

Phạm Lý/ thoidai.com.vn