Vị trí của kiều bào trong chiến lược phát triển đất nước giai đoạn mới

Tổ quốc là điểm tựa vững chắc

Năm 2025, thế giới tiếp tục chuyển động trong trạng thái nhiều biến động nhanh, bất ngờ, với cạnh tranh chiến lược gia tăng, xung đột phát sinh ở nhiều khu vực, cùng những thách thức kinh tế - an ninh - xã hội đan xen, tạo nên một môi trường quốc tế nhiều rủi ro và bất định. Không ít cộng đồng người di cư, nhập cư ở nhiều nơi phải đối diện với tâm lý bất an, áp lực hội nhập và những thay đổi sâu sắc về chính sách, môi trường sống.

Giữa bức tranh nhiều gam màu xám đó, gần 6,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống tại trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ vẫn hướng về quê hương như một điểm tựa tinh thần vững chắc. Tổ quốc trở thành nguồn sức mạnh để mỗi người Việt ở xa quê thêm tự tin, thêm gắn bó và thêm khát vọng phát triển.

Chính từ bối cảnh ấy, công tác đối với NVNONN đã kịp thời chuyển hóa về tư duy, không chỉ chăm lo, hỗ trợ, mà đồng hành cùng kiều bào trong mọi hoàn cảnh, để từ mỗi trái tim hướng về đất nước, hình thành một không gian đoàn kết rộng mở - nơi Việt Nam hiện diện bằng niềm tin, văn hóa, sự sẻ chia và khát vọng chung về một tương lai hoà bình và thịnh vượng.

Từ kết nối đến lan tỏa giá trị Việt

Năm 2025, hình ảnh Việt Nam được lan tỏa không chỉ qua ngoại giao chính thức, mà qua chính đời sống của cộng đồng NVNONN. Tại Singapore, Vietnam Phở Festival 2025 thu hút khoảng 40.000 lượt khách, tạo hơn 400 lượt kết nối doanh nghiệp Việt Nam - Singapore, mở ra nhiều hợp đồng và biên bản ghi nhớ có giá trị.

Tại Ba Lan, Lễ hội Văn hóa Việt Nam lần thứ ba tổ chức tại Quảng trường Thành cổ Warsaw, quy tụ hàng nghìn khán giả. Tại Czech, kiều bào tham gia Ngày Văn hóa các dân tộc với chủ đề “Prague - Trái tim của các dân tộc”, cuộc thi “Tết Việt Nam trong tôi” nhận được 250 tác phẩm từ 15 quốc gia.

Tại Pháp, các chương trình “Ici Vietnam Festival 2025”, “Lễ hội ẩm thực và sách”, “Lễ hội điện ảnh Việt Nam” tôn vinh các nghệ sĩ, nhà làm phim gốc Việt. Tại Đức, Lễ Vu Lan tại chùa Phúc Lâm (Potsdam) thu hút gần 1.000 Phật tử. Tại Hy Lạp, “Ngày Việt Nam” tại Edessa và Pella nhận được sự quan tâm của chính quyền và đông đảo người dân địa phương.

Tại Canada, nghệ thuật thưởng trà truyền thống Việt Nam được giới thiệu tại Lễ hội đa văn hóa Wellington. Tại Trung Quốc, Lễ hội Văn hóa Việt Nam “Sắc màu quê hương” trở thành điểm hội tụ của âm nhạc, ẩm thực và nghệ thuật truyền thống…

Từ những gian hàng ẩm thực, sân khấu văn hóa đến những ngôi chùa Việt, hình ảnh Việt Nam đang được kể bằng những câu chuyện đời thường nhưng giàu sức lan tỏa. Đó chính là cách mà giá trị Việt, từ văn hóa, ẩm thực, lối sống đến tinh thần nhân ái, đang tạo nên một “không gian Việt Nam toàn cầu”.

Sợi dây kết nối các thế hệ

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển mạnh mẽ trong gìn giữ tiếng Việt - nền tảng của sự gắn kết cộng đồng. 10 Tủ sách tiếng Việt được triển khai tại 7 địa bàn (Lào, Belarus, Thụy Điển, Phần Lan, Bulgaria, Anh, Hàn Quốc), trong đó 9 tủ sách là quà tặng của Lãnh đạo cấp cao.

Riêng tại Phần Lan, Tủ sách tiếng Việt được đặt tại Thư viện trung tâm Oodi, trở thành góc đọc tiếng Việt đầu tiên trong hệ thống thư viện công cộng Helsinki, với hơn 120 đầu sách, 160 bản in song ngữ. Đến cuối năm 2025, đã có hơn 6.300 cuốn sách về lịch sử, văn hóa, con người Việt Nam được trao tặng tới cộng đồng tại 20 địa bàn.

Tiếng Việt không chỉ được “giữ”, mà đang được “sống” trong đời sống cộng đồng. Tại Trung Quốc đã có lớp tiếng Việt trực tuyến đầu tiên; tại Nhật Bản, hệ thống Trường Việt ngữ Cây Tre đã có 3 điểm trường; tại Nga, cộng đồng Upha mở lớp miễn phí; tại Hungary, cuộc thi viết văn thơ đầu tiên về phụ nữ Việt Nam ở nước ngoài thu hút hơn 180 bài dự thi từ 14 quốc gia… Tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ, mà là sợi dây gắn kết truyền thống và tương lai của cộng đồng người Việt toàn cầu.

Cùng trở về, đồng hành bền chặt

Năm 2025, Bộ Ngoại giao tổ chức 10 chuỗi hoạt động lớn dành cho NVNONN, với 90 sự kiện trên cả nước, thu hút hơn 1.500 lượt kiều bào về tham dự: Xuân Quê hương 2025 quy tụ gần 1.000 kiều bào; Lễ phát động Ngày Tôn vinh tiếng Việt kết nối 100 điểm cầu trong và ngoài nước; Đoàn kiều bào tham dự Giỗ Tổ Hùng Vương; Chuyến tàu Đại đoàn kết đưa kiều bào ra thăm Trường Sa và Nhà giàn DK1; Trại hè Việt Nam đón 110 thanh thiếu niên kiều bào từ hơn 30 quốc gia…

Đặc biệt, tại Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và Lễ kỷ niệm 80 năm Cách mạng tháng Tám thành công và Quốc khánh 2/9, lần đầu tiên có khối diễu hành riêng của NVNONN. Phóng viên kiều bào từ Đức, Bỉ, Mỹ, Canada… về tham dự các hoạt động, đăng tải hàng trăm tin bài, lan tỏa hình ảnh Việt Nam hòa bình, phát triển.

Năm 2025 ghi dấu những bước chuyển mới từ nguồn lực của NVNONN đóng góp thực chất cho sự phát triển đất nước. Kiều hối đạt hơn 16 tỷ USD. Về đầu tư, đã có 457 dự án của NVNONN tại Việt Nam với tổng số vốn đăng ký đạt hơn 1,7 tỷ USD.

Trong lĩnh vực tri thức, sau các cuộc gặp, tiếp xúc cộng đồng của Tổng Bí thư Tô Lâm, nhiều chuyên gia NVNONN được kết nối hợp tác trong nước; Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đặt hàng đào tạo 100 kỹ sư AI. Diễn đàn Trí thức trẻ Việt Nam toàn cầu lần thứ 6 quy tụ hơn 300 đại biểu từ các quốc gia, với sự tham gia của chuyên gia từ MIT, Cambridge, Google, Microsoft…

Từ kiều hối, các dự án đầu tư đến mạng lưới tri thức, NVNONN đang chuyển từ “nguồn lực tiềm năng” thành những chủ thể trực tiếp tham gia đồng hành triển khai các chiến lược phát triển đất nước.

Vị trí mới trong tầm nhìn của Đại hội XIV

Những thành tựu và bước chuyển mang tính nền tảng của công tác đối với NVNONN trong năm 2025 là kết quả tổng hợp của sự phát triển và đoàn kết trong cộng đồng NVNONN, sự quan tâm và vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị; và trên hết là sự kết tinh trực tiếp của bước chuyển chiến lược trong tư duy, đường lối của Đảng trong giai đoạn mới, dưới sự lãnh đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm.

Bước sang giai đoạn 2026-2030, trong bối cảnh đất nước chuẩn bị bước vào kỷ nguyên phát triển mới, theo tinh thần Đại hội XIV, công tác đối với NVNONN cũng cần được nâng tầm, gắn với các trụ cột phát triển nhanh và bền vững, với mục tiêu đến năm 2045 Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Định hướng này được đặt trên nền tảng tư duy phát triển mới của Đảng, thể hiện tập trung qua 9 nghị quyết trụ cột mới của Bộ Chính trị, ban hành trong giai đoạn 2024-2025 và đầu 2026, bao trùm các lĩnh vực then chốt.

Trong đó, cộng đồng NVNONN được xác định là một bộ phận gắn kết chặt chẽ với các nguồn lực quốc gia, tham gia trực tiếp vào các trụ cột phát triển mới của đất nước, từ tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, thương hiệu quốc gia, đến đối ngoại nhân dân và “thế trận lòng dân”.

Theo đó, trên nền tảng những kết quả nổi bật của năm 2025, định hướng triển khai công tác đối với NVNONN từ năm 2026 cần tập trung vào năm chuyển dịch lớn:

Một là từ “kết nối” chuyển sang “đồng kiến tạo phát triển”, nếu trước đây trọng tâm là gắn kết, vận động, thì từ 2026, cộng đồng NVNONN cần được đặt vào vị trí đồng kiến tạo, cùng tham gia giải quyết các bài toán phát triển quốc gia.

Hai là từ “vận động” chuyển sang “thể chế hóa nguồn lực”, để NVNONN trở thành nguồn lực chiến lược của đất nước.

Ba là từ “bảo tồn” chuyển sang “lan tỏa giá trị Việt Nam toàn cầu”, hướng tới hình thành “không gian văn hóa Việt toàn cầu”, gắn với tiếng Việt, di sản, ẩm thực, nghệ thuật, sáng tạo số…, gắn các hoạt động cộng đồng với các chiến lược thương hiệu quốc gia.

Du lịch Việt Nam

Bốn là từ “cộng đồng NVNONN” chuyển sang “cộng đồng người Việt toàn cầu”, thống nhất về khát vọng, đa dạng về năng lực, kết nối bằng công nghệ và sự tin tưởng.

Năm là kết nối với tầm nhìn 2045, cộng đồng NVNONN không chỉ là “bộ phận không tách rời của dân tộc”, mà trở thành nguồn lực chiến lược của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Từ mỗi vùng đất nơi có người Việt, từ mỗi nhịp cầu văn hóa, tri thức và sẻ chia, đang hình thành một “không gian Việt Nam”, nơi hàng triệu trái tim cùng chung nhịp đập hướng về Tổ quốc.

Trong hành trình hướng tới năm 2045, cộng đồng người Việt Nam toàn cầu chắc chắn sẽ là một phần không thể thiếu của đại gia đình dân tộc Việt Nam, của sức mạnh và niềm tự hào Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển thịnh vượng mới.

Nguyễn Trung Kiên
Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài