A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Gìn giữ tiếng Việt từ mái ấm gia đình

Bằng những việc làm giản dị từ gia đình đến cộng đồng, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Hiền, nhà khoa học lâm sàng cao cấp tại Bệnh viện Đại học Aalborg (Đan Mạch), đang góp phần đưa tiếng mẹ đẻ đến gần hơn với trẻ em kiều bào, để ngôn ngữ và văn hóa Việt tiếp tục được trao truyền qua các thế hệ.

Hơn hai mươi năm sống ở nước ngoài, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Hiền cùng gia đình đã học tập, làm việc và xây dựng cuộc sống trong môi trường quốc tế.

Thế nhưng, khoảng cách địa lý chưa bao giờ khiến chị nghĩ mình phải xa rời nguồn cội. Trái lại, càng sống lâu ở nước ngoài, chị càng nhận rõ giá trị của ngôn ngữ, văn hóa và những điều đã góp phần hình thành nên con người mình.

Gìn giữ tiếng Việt từ mái ấm gia đình
PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Hiền. Ảnh NVCC

 

 

Gốc rễ văn hóa bắt đầu từ gia đình

Tình yêu quê hương và ý thức về nguồn cội cũng là động lực để chị dành thời gian cho các hoạt động cộng đồng, bên cạnh công việc chuyên môn vốn khá bận rộn.

Khi còn là nghiên cứu sinh tại Hàn Quốc, chị và chồng đã tham gia thành lập Hội Sinh viên Việt Nam. Sau khi chuyển sang Đan Mạch, hai người tiếp tục góp sức trong các hoạt động cộng đồng, từ việc tổ chức Tết cổ truyền đến việc xây dựng lớp học tiếng Việt cho trẻ em.

Những việc làm ấy khởi đầu rất tự nhiên, từ mong muốn người Việt xa quê có nơi gặp gỡ, chia sẻ, đồng thời con em mình được tiếp xúc với không gian văn hóa Việt Nam.

Khi có con, mong muốn ấy càng trở nên sâu sắc hơn. Ngay từ trước khi các con chào đời, vợ chồng chị đã thống nhất sẽ dạy các con tiếng Việt. Mục đích không đơn thuần là giúp con biết thêm một ngôn ngữ, mà là để các con hiểu mình là ai, đến từ đâu và có sự gắn bó tự nhiên với quê hương.

“Tôi luôn tin rằng một đứa trẻ có gốc rễ đủ sâu sẽ có nền tảng để phát triển vững vàng và tự tin hơn khi bước ra thế giới,” chị chia sẻ. Gia đình mong các con hội nhập tốt với xã hội Đan Mạch, đồng thời tự hào về nguồn cội Việt Nam.

Với vai trò là một nhà khoa học lâm sàng cao cấp tại Bệnh viện Đại học Aalborg, công việc chuyên môn đòi hỏi nhiều thời gian và sự tập trung. Tuy nhiên, chị không xem hoạt động cộng đồng là phần việc tách biệt với cuộc sống nghề nghiệp. Đó cũng là cách thể hiện trách nhiệm và lòng biết ơn đối với quê hương, nơi chị sinh ra và lớn lên.

Điều chị muốn trao cho các con trước hết là tấm gương từ chính bố mẹ: “Trẻ em học từ những gì cha mẹ làm, nhiều hơn từ những gì cha mẹ nói. Nếu mong con yêu tiếng Việt, yêu Việt Nam, cha mẹ cần thể hiện tình yêu ấy bằng những hành động cụ thể, từ cách sử dụng ngôn ngữ trong gia đình đến việc cùng con tham gia các hoạt động văn hóa”.

Để tiếng Việt trở thành niềm vui của trẻ

Nuôi dạy con trong môi trường đa ngôn ngữ, PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Hiền cho rằng khó khăn lớn nhất của các gia đình Việt Nam ở nước ngoài không phải là khả năng tiếp thu, mà là tạo môi trường để trẻ sử dụng tiếng mẹ đẻ thường xuyên.

Tại Đan Mạch, trẻ học tập, giao tiếp bằng tiếng Đan Mạch hoặc tiếng Anh; sách, phim và phần lớn thông tin các em tiếp nhận hằng ngày cũng sử dụng những ngôn ngữ này.

Gìn giữ tiếng Việt từ mái ấm gia đình
PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Hiền và con gái Bảo Hân. Ảnh NVCC
 
 
 

Nếu tiếng Việt ở nhà trở thành môn học bắt buộc với nhiều bài tập và áp lực, trẻ dễ cảm thấy mệt mỏi. Vì vậy, vợ chồng chị duy trì tiếng Việt trong sinh hoạt gia đình từ khi các con còn nhỏ, qua những cuộc trò chuyện, đọc sách, kể chuyện, nấu ăn và chia sẻ niềm vui, nỗi buồn hằng ngày. Tiếng mẹ đẻ hiện diện tự nhiên trong bữa cơm và cả những lúc bố mẹ, con cái bất đồng ý kiến.

“Dạy tiếng mẹ đẻ cho con không phải là một gánh nặng, mà là một món quà”, chị chia sẻ. Đó là món quà giúp trẻ giữ được cội nguồn, hiểu về gia đình và hình thành bản sắc khi trưởng thành trong môi trường đa văn hóa.

Khi con trai còn nhỏ, vợ chồng chị cùng bạn bè tổ chức lớp tiếng Việt cho trẻ em trong cộng đồng. Ngoài học đọc, viết, các em còn được múa lân, hát, đọc thơ chúc Tết và tham gia các hoạt động văn hóa. Theo chị, những trải nghiệm vui vẻ ấy giúp trẻ có những ký ức đẹp gắn với tiếng Việt, để tiếng mẹ đẻ trở thành một phần tuổi thơ thay vì chỉ là bài học.

Với con gái Bảo Hân, chị cùng con viết sách thiếu nhi bằng tiếng Việt. Hoạt động sáng tạo này được duy trì trong khoảng 20-30 phút mỗi ngày. Sau hai năm, Bảo Hân có thêm vốn từ, biết diễn đạt suy nghĩ, cảm xúc bằng tiếng Việt và tìm thấy niềm vui khi đọc, viết, kể chuyện.

Từ thực tế gia đình, chị cho rằng cha mẹ cần kiên trì nhưng không gây áp lực, có thể đưa tiếng Việt vào những hoạt động trẻ yêu thích như đọc sách, nấu món ăn Việt, nghe nhạc, xem phim hoặc kể chuyện về ông bà, quê hương. Khi ngôn ngữ gắn với tình thân và những trải nghiệm tích cực, trẻ sẽ có động lực sử dụng một cách tự nhiên.

Chị cũng nhấn mạnh việc cần tôn trọng việc trẻ lớn lên trong hai nền văn hóa. Các em không phải lựa chọn giữa Việt Nam và Đan Mạch, mà có thể yêu cả hai đất nước, sử dụng nhiều ngôn ngữ và xây dựng bản sắc riêng. Gìn giữ tiếng Việt không đồng nghĩa với việc đứng ngoài xã hội sở tại. Ngược lại, nền tảng ngôn ngữ và văn hóa gia đình còn giúp các em tự tin hơn khi hội nhập.

“Điều quan trọng không phải là bắt trẻ phải nói tiếng Việt, mà là tạo ra một cuộc sống trong đó trẻ có lý do, có niềm vui và có mong muốn sử dụng tiếng Việt”, chị chia sẻ. Khi tiếng mẹ đẻ gắn với tình yêu thương, sự gần gũi và những trải nghiệm đẹp, trẻ sẽ có động lực tự nhiên để gìn giữ nó.

Hành trình trao truyền qua thế hệ

Được vinh danh là một trong tám Sứ giả tiếng Việt ở nước ngoài năm 2026 là niềm vui, vinh dự đối với chị Hiền và gia đình. Tuy nhiên, chị xem đây không chỉ là sự ghi nhận nỗ lực đã qua, mà còn là cơ hội chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi từ cộng đồng người Việt đang gìn giữ tiếng mẹ đẻ.

Với chị, giữ gìn tiếng Việt không nhất thiết bắt đầu bằng những dự án lớn, mà bắt đầu từ những việc giản dị: cha mẹ nói tiếng Việt với con mỗi ngày, đọc truyện, cùng đón Tết hoặc làm những điều cả nhà yêu thích bằng tiếng mẹ đẻ. Danh hiệu Sứ giả tiếng Việt gắn liền với trách nhiệm khơi gợi tinh thần ấy.

Thời gian tới, chị mong muốn kết nối với các gia đình Việt Nam ở nước ngoài, nhất là các gia đình trẻ, để trao đổi kinh nghiệm nuôi dạy con trong môi trường đa ngôn ngữ. Chị cũng muốn phát triển hoạt động đọc sách, nội dung tiếng Việt và kết nối người trẻ với người Việt làm việc trong các lĩnh vực khoa học, giáo dục, văn hóa.

Theo chị, Sứ giả tiếng Việt không nhất thiết phải đứng lớp, mà còn có thể kết nối, khơi gợi cảm hứng để các gia đình, cộng đồng cùng gìn giữ tiếng Việt theo hoàn cảnh riêng của mình. Mỗi sáng kiến nhỏ, nếu được duy trì và chia sẻ, đều góp phần mở rộng môi trường sử dụng tiếng mẹ đẻ.

Để phong trào phát triển, chị Hiền mong các cơ quan trong nước quan tâm ba hướng: Xây dựng học liệu tiếng Việt hiện đại, phù hợp trẻ em kiều bào; hỗ trợ đào tạo giáo viên, phụ huynh duy trì lớp học cộng đồng; mở rộng hoạt động trải nghiệm văn hóa, đọc sách, sáng tạo và giao lưu giữa thanh thiếu niên trong nước với các em gốc Việt ở nước ngoài.

Chị kỳ vọng mạng lưới Sứ giả tiếng Việt không chỉ dừng ở tôn vinh hằng năm, mà trở thành mạng lưới hợp tác lâu dài. Các Sứ giả có thể chia sẻ kinh nghiệm, phát triển sáng kiến và hỗ trợ nhau triển khai hoạt động phù hợp với từng địa bàn. Kết nối sẽ biến những kinh nghiệm riêng lẻ thành nguồn lực chung, tiếp thêm động lực cho những người gìn giữ tiếng Việt.

Gìn giữ tiếng Việt từ mái ấm gia đình
PGS.TS. Nguyễn Thị Thu Hiền được vinh danh là Sứ giả tiếng Việt ở nước ngoài năm 2026.  Ảnh NVCC
 

Trong câu chuyện về hành trình ấy, chị thường nhớ đến một câu hỏi của con gái Bảo Hân, khi đó 11 tuổi: “Sau này bố mẹ có thể giúp con dạy tiếng Việt cho con của con không?”. Chị mỉm cười và nói rằng bố mẹ rất sẵn lòng. Câu hỏi ấy cũng giúp chị nhận ra món quà lớn nhất gia đình dành cho con là khả năng sử dụng tiếng Việt cùng ý thức gìn giữ, trao truyền ngôn ngữ ấy cho thế hệ tiếp theo.

“Nếu một đứa trẻ lớn lên ở nước ngoài đã muốn dạy tiếng Việt cho con của mình trong tương lai, thì tiếng Việt không chỉ đang được gìn giữ, mà còn được truyền tiếp, từ thế hệ này sang thế hệ khác, bằng chính tình yêu và sự tự nguyện của mỗi người”, chị chia sẻ.

An Bình/ baoquocte.vn


Tin liên quan

noData
Không có dữ liệu

Tin tiêu điểm

noData
Không có dữ liệu