Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới lần thứ 5: Từ kết nối đến phát huy nguồn lực

Dự kiến diễn ra vào trung tuần tháng 12/2026, Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài lần thứ năm được kỳ vọng mở ra những hướng đi mới trong phát huy nguồn lực kiều bào cho phát triển đất nước. Trao đổi với phóng viên Đài TNVN, ông Nguyễn Trung Kiên, Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (UBNNVNVNONN), Bộ Ngoại giao, nhấn mạnh vai trò chiến lược của cộng đồng người Việt Nam trên toàn cầu, đặc biệt là trí thức, doanh nhân và thế hệ trẻ, trong nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Diễn đàn quy tụ và động lực từ các quyết sách lớn

Phóng viên: Thưa ông, từ Hội nghị người Việt ở nước ngoài toàn thế giới lần thứ nhất năm 2009 đến năm 2024, là những diễn đàn quan trọng để kiều bào từ khắp nơi trên thế giới có thể gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các cơ quan trong nước. Nhìn lại hành trình đó,  ông đánh giá như thế nào về vai trò của các Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài trong việc kết nối cộng đồng và đưa tiếng nói, nguyện vọng, sáng kiến của kiều bào đến với quá trình hoạch định chính sách của trong nước ?  

Ông Nguyễn Trung Kiên – Chủ nhiệm Uỷ ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài: Các Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài có lẽ là một trong những hoạt động có ý nghĩa nhất để kiều bào có thể quy tụ, lắng nghe, chia sẻ những nguyện vọng, những đánh giá với nhau và với Tổ quốc. Ngược lại, đây cũng là một dịp để Đảng và Nhà nước chia sẻ những định hướng, những biện pháp để triển khai những nhiệm vụ chính trị của từng giai đoạn, cũng như, chính sách của người Việt Nam ở nước ngoài lâu dài. Trải qua đến 4  kỳ hội nghị, từ 2009 đến 2024, sự quan tâm của kiều bào đối với hội nghị càng ngày càng lớn và các hội nghị cũng mang lại những giá trị rất  lớn cho sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội trong nước. Ví dụ như tại kỳ Hội nghị Kiều bào lần thứ 4 năm 2024, lần đầu tiên, mong muốn và khát khao đóng góp của kiều bào đối với khoa học công nghệ trở thành là một trong những động lực rất quan trọng, cùng với những trăn trở của Đảng và Nhà nước ở trong nước để tạo ra những quyết sách rất lớn về khoa học công nghệ cho đất nước ta trong thời gian vừa qua. Vì thế, chúng tôi cũng kỳ vọng, Hội nghị kiều bào toàn thế giới lần thứ 5 sắp tới, có thể tạo ra những động lực phát triển mới, phù hợp với giai đoạn phát triển hiện nay.

Phóng viên: Được biết, Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn thế giới lần thứ 5 dự kiến sẽ diễn ra vào tháng 12 tới. Đây là thời điểm đặc biệt, ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 23 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài.  Chủ đề "Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia" cũng cho thấy một tầm nhìn rất mới. Xin ông cho biết là Hội nghị lần này sẽ có những điểm nhấn đặc biệt gì để thể hiện rõ các bước chuyển đó?   

Ông Nguyễn Trung Kiên – Chủ nhiệm Uỷ ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài: Hội nghị người Việt nam toàn thế giới lần thứ 5 diễn ra sau khi chúng ta vừa có Nghị quyết số 23 của Bộ Chính trị. Vì vậy đây cũng sẽ là một cái dịp rất là quan trọng để chúng ta triển khai tinh thần cũng như các biện pháp cụ thể của Nghị quyết 23 cùng với nhiều nghị quyết khác của Bộ Chính trị, như là Nghị quyết 80 về văn hóa, Nghị quyết 79 về kinh tế. Một trong những điểm then chốt của tinh thần mới được đề cập trong Nghị quyết 23 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, đó là kiều bào, người Việt Nam ở nước ngoài là một nguồn lực chiến lược quan trọng của đất nước. Và kiều bào sẽ đồng hành với phát triển đất nước từ sớm, từ xa, từ nước ngoài. Nghị quyết 23 cũng nhấn mạnh vào quá trình và cơ chế triển khai thực hiện các nhiệm vụ đó. Đây cũng sẽ là những nội dung cơ bản được bàn tới trong Hội nghị Việt kiều toàn thế giới lần thứ 5 sắp tới.   Đồng thời, Hội nghị cũng sẽ cố gắng giải quyết các vấn đề then chốt của công tác người Việt Nam ở nước ngoài như  chuyển giao thế hệ; phát huy cái vai trò của thế hệ trẻ trong công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Và tất cả đều đặt trên nền của phát triển văn hóa, sử dụng và khơi thông các nguồn lực khoa học công nghệ để thực sự trở thành động lực mới phát triển của đất nước ở trong nước cũng như phát triển chính sức mạnh cộng đồng ở nước ngoài.  

Kiến tạo mạng lưới toàn cầu và sứ mệnh gìn giữ hồn cốt tiếng Việt

Phóng viên: Một trong những tinh thần nổi bật của Nghị quyết 23 chính là chuyển từ vận động, tập hợp, chăm lo sang đồng hành, kiến tạo cơ chế và huy động nguồn lực. Vậy thì hội nghị lần này sẽ tạo động lực như thế nào để kiều bào tham gia trao đổi, kết nối, đưa những nguồn lực, đặc biệt là trí tuệ, khoa học công nghệ và kinh doanh, mạng lưới quốc tế được phát huy có hiệu quả, thưa ông? 

Ông Nguyễn Trung Kiên – Chủ nhiệm Uỷ ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài: Tại Hội nghị lần này,  chúng tôi cũng rất mong vai trò tham gia của kiều bào sẽ mạnh mẽ hơn, từ hoạch định chính sách cho đến triển khai chính sách. Tại hội nghị này, chúng ta sẽ bàn về các cơ chế, về các mạng lưới. Hiện nay kiều bào ta ở nước ngoài trải rộng và tham gia sâu vào các lĩnh vực. Mà để có thể huy động được sức mạnh đó phải thông qua các cái mạng lưới. Kiều bào lần này về sẽ cùng nhau xây dựng và nâng cao hiệu quả của những mạng lưới đã có, để giải quyết những vấn đề rất thời sự cũng như những vấn đề chiến lược lâu dài của đất nước. Và tất nhiên với mức độ hòa nhập của Việt Nam đối với thế giới hiện nay, rất nhiều vấn đề mà chúng ta cần phải giải quyết chính là vấn đề toàn cầu. Và trong mọi trường hợp thì vai trò của kiều bào Việt Nam trẻ sẽ là vô cùng quan trọng.  

Phóng viên: Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài toàn cầu lần thứ 5 chắc chắn là sẽ quy tụ người Việt tiêu biểu ở nhiều quốc gia, nhiều lĩnh vực.  Vậy ông kỳ vọng hội nghị sẽ tạo ra những kết nối, sáng kiến hay những cam kết cụ thể gì để sau khi hội nghị kết thúc, những ý tưởng đó có thể chuyển hóa thành những đóng góp thiết thực trong giai đoạn phát triển mới?

 Ông Nguyễn Trung Kiên – Chủ nhiệm Uỷ ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài: Cũng giống như các kỳ hội nghị Việt kiều toàn cầu trước đó, lần này chúng tôi coi các diễn đàn tại Hội nghị là nơi quy tụ, tạo dựng thêm mạng lưới (network) mới. Bên cạnh những  mạng lưới đã có, chúng tôi muốn mở ra những cụm, những mạng lưới mới cho những vấn đề mới. Ví dụ như vấn đề mà khoa học công nghệ mới nảy sinh đặt ra về công nghệ lượng tử, về trí tuệ nhân tạo, về hệ sinh thái, về dữ liệu, cũng như các vấn đề an ninh mà nó đặt ra cho con người.   Ngoài ra, một trong những điều mà chúng ta không thể quên là nuôi nấng và phát triển tiếng Việt như thế nào. Trong bối cảnh mà các xã hội đa văn hóa, các xã hội đa phương tiện đang ngày càng phát triển, thì vị thế, tầm quan trọng của tiếng Việt cần phải được khai thác như thế nào và làm thế nào để vừa bảo tồn để trẻ em Việt Nam ở nước ngoài sẽ nói ba, bốn thứ tiếng, nhưng vẫn có thể nằm ngủ mơ bằng tiếng Việt. Đấy là một thách thức rất lớn mà tôi nghĩ bất kỳ  kỳ hội nghị Việt kiều nào cũng luôn luôn phải tiếp tục giải quyết.  

Phóng viên: Xin cảm ơn ông ! 

Châu Anh/ VOV1