Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp gỡ Hội chuyên gia, sinh viên Việt Nam tại Hoa Kỳ và các chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Hoa Kỳ

Tham dự cuộc gặp có khoảng 40 đại diện chuyên gia, trí thức đang làm việc trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, máy bay không người lái, thiết kế phần mềm, chính sách công, tài chính, giáo dục, luật quốc tế, xây dựng…

Tại buổi gặp, Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng đã báo cáo với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam về tiềm năng, thế mạnh của đội ngũ chuyên gia, trí thức và các mạng lưới chuyên gia, trí thức người Việt tại Hoa Kỳ.
Trong không khí thân mật của buổi gặp, đại diện chuyên gia, trí thức người Việt tại Hoa Kỳ bày tỏ vui mừng, vinh dự được chào đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam; phấn khởi và tự hào trước những thành tựu nổi bật mà đất nước đã đạt được dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của Đảng, và Nhà nước; đồng thời nêu một số đề xuất kiến nghị.

Giáo sư Trần Ngọc Anh, Chủ tịch sáng lập Mạng lưới Sáng kiến Việt Nam, Ủy viên Hội đồng Tư vấn quốc gia về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhận định trong kỷ nguyên AI, Việt Nam không thể tiếp tục gia công giá rẻ hay chạy đua phát triển các mô hình nền tảng tốn hàng trăm tỷ USD. Cửa bứt phá duy nhất nằm ở lớp ứng dụng chuyên sâu, với hạt nhân thực thi then chốt là các startups công nghệ – bao gồm các nhóm sáng tạo tinh gọn 1–5 người và các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nhờ lợi thế tinh gọn, họ có thể biến AI mở thành giải pháp thực chiến nhanh gấp 10 lần các tập đoàn lớn để xuất khẩu phần mềm giá trị cao. Giáo sư Trần Ngọc Anh đề xuất Nhà nước sẽ đóng vai trò bệ đỡ qua 4 trụ cột (nhân lực, hạ tầng, bảo hộ 5 năm đầu, nguồn vốn và đơn hàng), cùng với sự đồng hành của đội ngũ trí thức kiều bào trong việc kết nối dòng vốn, công nghệ và thị trường quốc tế. Thước đo thành công thực chất là giữ chân và thu hút các nhà sáng lập công nghệ Việt Nam và quốc tế quyết định đăng ký startup tại Việt Nam.

Chia sẻ với những nhận định của Giáo sư Trần Ngọc Anh, Tiến sỹ Lương Minh Thắng, Giám đốc Nghiên cứu và Nhà khoa học danh dự tại Google DeepMind trình bày Bản đề xuất về định hướng năm 2030 và tầm nhìn năm 2045 cho trí tuệ nhân tạo Việt Nam. Theo đó, để ghi tên Việt Nam trên bản đồ AI thế giới trước năm 2030, chúng ta cần hoàn thành 2 mục tiêu cốt lõi: đạt được chủ quyền AI tuyệt đối (AI Sovereignty) thông qua việc tự chủ huấn luyện mô hình nền tảng và trở thành quốc gia tiên phong về tác nhân AI (Agentic AI). Để hiện thực hóa 2 mục tiêu trên, Tiến sỹ Lương Minh Thắng đề xuất 3 trụ cột hành động trọng tâm gồm: xây dựng hạ tầng AI quốc gia và mô hình phát triển bậc thang, trong đó đề xuất thành lập Ủy ban Quốc gia về tài nguyên AI; thành lập 3 Trung tâm AI quốc gia tại Bắc – Trung – Nam để huấn luyện 1.000 chuyên gia tinh hoa và thành lập Đại học thuần AI (AI-first); phổ cập giáo dục AI trong các trường trung học phổ thông chuyên toàn quốc để tới năm 2030 đào tạo 100.000 kỹ sư ứng dụng AI.

 Tiến sỹ Lương Việt Quốc - người Việt Nam đầu tiên xuất khẩu máy bay không người lái (UAV/Drone) sang thị trường Hoa Kỳ - cho rằng cơ hội để Việt Nam vươn mình trở thành một cường quốc UAV của thế giới là rất lớn. Để hiện thực hóa điều đó, Tiến sỹ Quốc nhấn mạnh lợi ích chiến lược của việc làm chủ công nghệ lõi. Việc làm chủ công nghệ lõi đã giúp thiết bị UAV Hera của Công ty RtR (Real-time Robotics Vietnam) sản xuất tại Việt Nam trở thành ngoại lệ đầu tiên ở Châu Á được Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ đặc cách cho phép nhập khẩu vào nước này ngay cả khi Chính phủ Hoa Kỳ ban hành lệnh cấm nhập khẩu UAV từ tất cả các nước. Sự kiện này chứng minh công nghệ UAV Việt Nam đạt tiêu chuẩn an toàn hàng đầu và mở ra bước ngoặt tiến tới sản xuất, xuất khẩu công nghệ trực tiếp sang Hoa Kỳ vào năm 2027. Việc xuất khẩu thành công sản phẩm công nghệ vào khối thị trường G7 chính là tấm “huy chương thế giới” khẳng định vị thế và năng lực cạnh tranh toàn cầu của doanh nghiệp Việt. Nhằm tạo đà bứt phá, Nhà nước cần tiên phong đặt hàng, sử dụng các sản phẩm đã đoạt “huy chương thế giới” và đầu tư mạnh mẽ cho đào tạo, nghiên cứu và phát triển (R&D), tạo ra nhiều phát minh hơn nữa để đưa Việt Nam trở thành cường quốc UAV.

Trong khi đó, Chuyên gia tài chính Sam Van – người đưa thành công hơn 80 doanh nghiệp lên hai sàn giao dịch chứng khoán NYSE và Nasdaq, với tổng giá trị vốn hóa đạt 7 tỷ USD - bày tỏ tự hào về những thành tựu Việt Nam đạt được sau 40 năm tiến hành công cuộc Đổi mới. Chuyên gia tài chính Sam Van cho rằng để đạt các mục tiêu tăng trưởng mới, Việt Nam cần huy động thêm vốn quốc tế thông qua việc đưa doanh nghiệp ra thị trường toàn cầu, đồng thời thu hút vốn đầu tư vào trong nước. Do vậy, việc xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam với các thể chế minh bạch, giám sát hiệu quả giúp củng cố niềm tin của nhà đầu tư có ý nghĩa quan trọng đối với việc thu hút vốn đầu tư vào trong nước. Hai hướng đi này bổ trợ lẫn nhau. Các công ty niêm yết ở nước ngoài sẽ học hỏi được các tiêu chuẩn toàn cầu. Một trung tâm tài chính vững mạnh trong nước sẽ phát triển dựa trên những tiêu chuẩn đó và giữ lại nguồn vốn để tiếp tục vận hành ngay tại Việt Nam.

Để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, Tiến sỹ Huỳnh Thế Du, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Hội Chuyên gia và Sinh viên Việt Nam tại Hoa Kỳ (VPS) nhấn mạnh vai trò quan trọng của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nói chung và cộng đồng người Việt Nam tại Hoa Kỳ nói riêng, trong đó có đội ngũ chuyên gia, trí thức – những người giúp kết nối Việt Nam với dòng chảy tri thức và công nghệ của thế giới. Trên cơ sở đó, Tiến sỹ Huỳnh Thế Du đề xuất 03 giải pháp để phát huy nguồn lực của chuyên gia, trí thức kiều bào. Một là, xây dựng cơ chế kết nối chuyên gia toàn cầu; cụ thể là một nền tảng gắn kết giữa Bài toán – Chuyên gia – Cơ quan tiếp nhận – Nguồn lực – Sản phẩm. Hai là, Nhà nước đưa ra các nhiệm vụ cụ thể để các mạng lưới tri thức đăng ký giải quyết, chuyển dịch mạnh mẽ từ cơ chế “mời về nước” sang “mời cùng giải quyết bài toán”. Ba là, Nhà nước nên coi các tổ chức như VPS là đối tác thực thi Nghị quyết số 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, giao họ đảm nhận việc tìm kiếm, đánh giá năng lực và kết nối các nhóm chuyên gia triển khai dự án theo từng bài toán thực tế. Để phát huy vai trò cầu nối, VPS đề xuất Nhà nước duy trì kênh trao đổi thông tin thường xuyên gắn liền với việc đơn giản hóa thủ tục đối với người có yếu tố nước ngoài, đơn giản hóa quy trình thành lập và giải thể doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ xây dựng các mạng lưới chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài.
 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao những ý kiến phát biểu rất tâm huyết, rất cụ thể; vui mừng khi thấy các Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết 23-NQ/TW của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài và các Nghị quyết khác đều được đông đảo kiều bào đón nhận; trân trọng những đóng góp của các thế hệ thanh niên, sinh viên, chuyên gia tại Hoa Kỳ trong thời gian qua; mong muốn được nghe nhiều hơn nữa những ý kiến góp ý, những ý tưởng cũng như những tâm tư, băn khoăn, từ việc học, việc làm đến những khó khăn khi muốn hợp tác với trong nước. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, trong khoa học và công nghệ, khoảng cách giữa Việt Nam với các nước đi trước còn xa, chưa làm chủ được nhiều công nghệ cốt lõi; điều kiện dành cho nghiên cứu còn thiếu, đội ngũ chuyên gia trình độ cao chưa đáp ứng được nhu cầu, đặt ra yêu cầu thay đổi mạnh mẽ. Đảng và Nhà nước xác định phải kiên trì và quyết liệt khắc phục những hạn chế, tạo điều kiện, khuyến khích các nhà khoa học nghiên cứu, sáng tạo để đem đến những sản phẩm thiết thực, hiệu quả. Trước mắt là tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc trong thực hiện chính sách, dành nguồn đầu tư có trọng tâm cho nghiên cứu và nâng chất lượng đào tạo, đồng thời cũng cần có cơ chế hợp lý đối với những rủi ro trong nghiên cứu khoa học.

Nhân dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã dành thời gian trao đổi về những điểm mới trong Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 02/8/2026 của Bộ Chính trị về công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Nghị quyết tiếp tục khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, đồng thời là nguồn lực chiến lược quan trọng của đất nước. Điều đó có nghĩa là tri thức, kinh nghiệm và những quan hệ hợp tác mà các chuyên gia, nhà khoa học người Việt vun đắp ở nước ngoài cần có chỗ đứng xứng đáng trong các chương trình phát triển của Việt Nam.

Điểm mới rất đáng chú ý của Nghị quyết 23 là yêu cầu các cơ quan phải cùng đồng hành, xây dựng cơ chế để kiều bào có thể tham gia sâu hơn. Muốn thực hiện được điều đó, trong nước phải biết lắng nghe từ sớm, sẵn sàng chia sẻ thông tin và cùng xác định công việc. Nghị quyết 23 cũng nêu rõ trách nhiệm của Đảng, Nhà nước trong việc chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài. Theo đó, sự hỗ trợ của các cơ quan cần đến được với những người đang gặp khó khăn, cần thông tin hoặc cần được hướng dẫn để giải quyết công việc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, Nghị quyết 23 rất coi trọng tinh thần cầu thị với những ý kiến xây dựng, kể cả quan điểm khác biệt, vì lợi ích chung của đất nước. Mỗi người có trải nghiệm khác nhau nên cách nhìn cũng có thể khác nhau. Đảng, Nhà nước mong có những cuộc trao đổi cởi mở, trong đó người góp ý được trình bày đầy đủ và người tiếp nhận thực sự muốn hiểu, nhằm bồi đắp sự tin cậy giữa hai bên.

Trên tinh thần đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn các chuyên gia tham gia xây dựng nhóm nghiên cứu, hỗ trợ đào tạo người trẻ, cùng lựa chọn hướng công nghệ phù hợp với nhu cầu trong nước; chia sẻ những tri thức, kinh nghiệm trên nhiều lĩnh vực khác nhau, những cách làm đã thành công và cả không thành công để trong nước có cái nhìn đầy đủ hơn trước khi quyết định, tránh lặp lại những sai lầm có thể chủ động tránh được.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh việc trở về hay tiếp tục làm việc ở nước ngoài là lựa chọn gắn với nghề nghiệp, gia đình và hoàn cảnh của mỗi người. Đảng, Nhà nước tôn trọng những lựa chọn đó. Người muốn trở về cần được hỗ trợ để có thể ổn định cuộc sống và làm việc lâu dài. Người đang ở nước ngoài cũng có thể tìm cách để tham gia thuận tiện, phù hợp với thời gian và trách nhiệm của mình. Mỗi người có nhịp đi riêng và sự đóng góp cũng có thể lớn dần cùng với kinh nghiệm, điều kiện của mình.
Để những đóng góp của kiều bào phát huy hiệu quả, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Bộ Ngoại giao, các cơ quan đại diện Việt Nam tại Hoa Kỳ phối hợp với Hội Chuyên gia và Sinh viên Việt Nam tại Hoa Kỳ tổng hợp đầy đủ những ý kiến tại cuộc Toạ đàm, chuyển đến đúng cơ quan phụ trách và theo dõi việc trả lời. Cần có đầu mối liên hệ rõ ràng để kiều bào tiếp tục gửi góp ý sau cuộc gặp. Những đề xuất cần nghiên cứu thêm phải được thông tin về tiến độ; những việc chưa thể thực hiện cũng cần giải thích rõ lý do.
 

Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các bộ, ngành liên quan cần chủ động mời các chuyên gia, nhà nghiên cứu người Việt Nam ở nước ngoài tham gia góp ý từ khi xây dựng chính sách, xác định nhiệm vụ nghiên cứu và thiết kế chương trình đào tạo. Đối với những vấn đề còn ý kiến khác nhau, cần tổ chức trao đổi chuyên môn đến nơi đến chốn. Kết quả tiếp thu phải được thể hiện trong việc điều chỉnh nội dung hoặc trong lời giải thích có căn cứ gửi lại người góp ý.

Các cơ quan chức năng tạo điều kiện tốt nhất có thể cho những đóng góp đó. Với đề xuất được lựa chọn triển khai, cần thống nhất sớm đơn vị tiếp nhận, người phụ trách, kinh phí và điều kiện làm việc. Thời gian giải quyết thủ tục phải rõ ràng; những vướng mắc vượt thẩm quyền cần được báo cáo để xử lý. Khi đã mời một người dành thời gian hợp tác, cơ quan mời phải có trách nhiệm chuẩn bị để người đó làm được việc.

Các viện nghiên cứu, trường đại học và đơn vị sử dụng chuyên gia cần trao đổi cụ thể ngay từ đầu về yêu cầu chuyên môn, quyền lợi của người tham gia và việc sử dụng kết quả nghiên cứu. Cần tôn trọng quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ và những cam kết nghề nghiệp của chuyên gia kiều bào với cơ quan nơi họ đang làm việc. Hình thức hợp tác nên linh hoạt, có thể từ xa, theo đợt hoặc dài hạn, phù hợp với tính chất công việc và điều kiện mỗi bên.
 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong việc tiếp nhận ý kiến của trí thức Việt Nam ở nước ngoài trở thành công việc thường xuyên. Các cơ quan trong nước nói rõ những vấn đề mình đang cần tư vấn, để người có chuyên môn biết và lựa chọn tham gia. Sau một thời gian hợp tác, hai bên cùng nhìn lại điều gì có ích, điều gì còn vướng và cần sửa ở đâu. Tinh thần làm việc nghiêm túc, có kết quả sẽ tạo niềm tin để các chuyên gia tiếp tục gắn bó.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn Hội Chuyên gia và Sinh viên Việt Nam tại Hoa Kỳ tiếp tục là nơi mọi người tin cậy, tìm được sự giúp đỡ. Theo đó, cần tiếp tục triển khai các hoạt động phù hợp với khả năng của Hội và nhu cầu của thành viên, như hỗ trợ người trẻ tìm người hướng dẫn, kết nối một nhóm nghiên cứu hoặc giới thiệu đối tác cho một dự án. Các bạn sinh viên có thể tìm được ở Hội sự chia sẻ của những người đã đi qua những lựa chọn tương tự; khi cần hỗ trợ, có thể liên hệ thuận tiện với các cơ quan đại diện. Các cơ quan đại diện tại Hoa Kỳ cần tiếp tục trao đổi, hỗ trợ Hội, đồng thời tôn trọng cách thức tổ chức và hoạt động của Hội.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong tiếp tục nhận được ý kiến thẳng thắn, cả về những điều trong nước làm chưa tốt và những việc các cơ quan cần thay đổi để hợp tác thuận lợi hơn, qua đó đóng góp thiết thực cho sự phát triển của đất nước./.

Tin: Bảo Sơn,  Ảnh: TTXVN