Kiều bào xây dựng vị thế cho Việt Nam từ phương xa

Kiều bào không chỉ giúp thế giới thêm hiểu về một Việt Nam năng động, phát triển, mà còn đang cùng góp sức dựng xây sức mạnh mềm của đất nước trong giai đoạn phát triển mới.

Nhân dịp Quốc khánh, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng chia sẻ với Tuổi Trẻ về nguồn lực của kiều bào, cùng những điểm đột phá trong Nghị quyết 23 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài mà Bộ Chính trị mới ban hành.

* Nghị quyết 23 thể hiện sự đổi mới rõ nét trong tư duy về công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Theo Thứ trưởng, sự đổi mới này sẽ được thể hiện như thế nào trong cách chúng ta đồng hành với cộng đồng?

- Điểm mới quan trọng của Nghị quyết số 23 là sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy, nhận thức và phương thức triển khai công tác người Việt Nam ở nước ngoài, tương xứng với vị trí, vai trò ngày càng quan trọng của cộng đồng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, mà còn được xác định là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia, là cầu nối giữa Việt Nam với thế giới.

Để hiện thực hóa quan điểm đó, trước hết cần chuyển mạnh từ tư duy chủ yếu là "vận động, tập hợp, chăm lo" sang đồng hành với cộng đồng.

Đồng hành trước hết là tiếp tục làm tốt công tác chăm lo, hỗ trợ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài, hỗ trợ bà con hội nhập, giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hóa dân tộc.

Quan trọng hơn, đồng hành phải ngày càng chủ động, thực chất, xuất phát từ nhu cầu và lợi ích chính đáng của cộng đồng, tạo điều kiện để bà con phát huy vai trò chủ thể và cùng tham gia vào quá trình phát triển đất nước.

Đột phá thứ hai là chuyển mạnh sang kiến tạo thể chế, cơ chế và môi trường thuận lợi để phát huy nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài.

Điều này đòi hỏi tiếp tục rà soát, hoàn thiện đồng bộ chính sách, pháp luật, tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi hơn để bà con sinh sống, làm việc, đầu tư, kinh doanh, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và đóng góp cho quê hương đất nước.

Đặc biệt, cần có các cơ chế phù hợp để thu hút, trọng dụng và phát huy hiệu quả đội ngũ trí thức, chuyên gia, doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài, gắn nguồn lực của cộng đồng với những nhu cầu, nhiệm vụ phát triển cụ thể của đất nước.

Đột phá thứ ba là đổi mới cách tiếp cận trong phát huy nguồn lực, theo hướng không chỉ nhìn nhận nguồn lực của kiều bào ở khía cạnh tài chính, đầu tư mà phải khai thác toàn diện hơn các thế mạnh về tri thức, chất xám, khoa học - công nghệ, kinh nghiệm quản trị, mạng lưới quan hệ quốc tế, văn hóa, uy tín và vị thế của cộng đồng tại nước sở tại.

Các bộ, ngành, địa phương cần chủ động xác định nhu cầu, xây dựng các chương trình và cơ chế kết nối cụ thể để bà con có thể đóng góp thuận lợi, linh hoạt, cả trực tiếp và từ xa. Hay nói cách khác: cung phải gặp cầu.

Bên cạnh đó cần tạo điều kiện để bà con tham gia đóng góp ý kiến, sáng kiến và kinh nghiệm trong xây dựng, hoàn thiện chính sách, phát huy vai trò cầu nối, đóng góp vào hội nhập quốc tế, nâng cao vị thế, hình ảnh quốc gia và tham gia bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

* Vai trò của kiều bào trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa" cũng được đề cao. Theo bà, vai trò này sẽ được thể hiện cụ thể như thế nào?

- Theo tôi, trước tiên bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa" cần được hiểu theo nghĩa toàn diện, đó là chủ động góp phần tạo dựng môi trường hòa bình, ổn định, thuận lợi cho phát triển đất nước, nâng cao sức mạnh tổng hợp, vị thế và uy tín quốc gia, đồng thời góp phần phòng ngừa từ sớm những nguy cơ có thể tác động đến lợi ích quốc gia - dân tộc.

Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, với vị trí đặc thù và sự gắn kết ngày càng sâu rộng với xã hội sở tại, có vai trò rất quan trọng và có thể đóng góp bằng nhiều phương thức thiết thực, phù hợp.

Chính sự ổn định, phát triển và hội nhập thành công của bà con ta đã là một đóng góp quan trọng.

Mỗi người Việt Nam ở nước ngoài, thông qua việc tuân thủ pháp luật nước sở tại, giữ gìn, tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc, phát huy những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam và đóng góp tích cực cho xã hội nơi mình sinh sống, đều góp phần xây dựng hình ảnh, nâng cao uy tín của cộng đồng, dân tộc và vị thế của Việt Nam.

Một cộng đồng đoàn kết, ổn định, có địa vị pháp lý vững chắc, được chính quyền và xã hội sở tại ghi nhận, trân trọng sẽ tạo nền tảng xã hội thuận lợi cho việc củng cố quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam với các nước.

Bên cạnh đó, tôi cho rằng cần phát huy tốt hơn nguồn lực tri thức, kinh nghiệm, thông tin và mạng lưới quốc tế của cộng đồng.

Với sự am hiểu về nước sở tại và các lĩnh vực chuyên môn, kiều bào có thể cung cấp những thông tin, phân tích và góc nhìn khách quan, tham gia tư vấn, hiến kế về những vấn đề liên quan đến phát triển đất nước, hội nhập quốc tế và bảo vệ lợi ích quốc gia - dân tộc.

Đồng thời, cộng đồng có thể góp phần lan tỏa thông tin chính xác, tích cực về Việt Nam, củng cố sự hiểu biết và đồng thuận, đấu tranh với những thông tin sai lệch, xuyên tạc bằng những phương thức phù hợp, có trách nhiệm và trên cơ sở tôn trọng pháp luật.

Điều quan trọng là việc phát huy vai trò của người Việt Nam ở nước ngoài trong bảo vệ Tổ quốc "từ sớm, từ xa" phải dựa trên tinh thần tự nguyện, phù hợp với điều kiện, thế mạnh của từng cá nhân, tổ chức và đặc thù từng địa bàn, đồng thời bảo đảm tuân thủ pháp luật Việt Nam và pháp luật nước sở tại.

Không phải đặt thêm trách nhiệm hay gánh nặng lên đồng bào, mà là tạo môi trường và điều kiện thuận lợi để mỗi người Việt Nam ở nước ngoài, từ vị trí và khả năng của mình, có thể đóng góp cho quê hương, đất nước.

* Bên cạnh thế hệ kiều bào đã định hình được vị trí và đóng góp rõ nét, một lực lượng ngày càng đông đảo hiện nay là thế hệ trẻ - những người sinh ra, lớn lên hoặc du học ở nước ngoài. Trong những lần gặp gỡ, có câu chuyện nào về kiều bào trẻ để lại cho bà nhiều ấn tượng? Theo bà, điều gì có thể giúp kết nối thế hệ trẻ này với đất nước?

- Bạn Nguyễn Thị Diệu Linh, Chủ tịch Hội Thanh niên sinh viên Việt Nam tại Czech, để lại trong tôi nhiều ấn tượng. Sau khi tham dự chương trình Trại hè Việt Nam (dành cho thanh thiếu niên kiều bào - PV), Linh trở về và tham gia rất tích cực vào công tác cộng đồng, là người đóng góp rất nhiều sáng kiến.

Dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh, Linh đã quyết định gác lại mọi công việc để trở về tập luyện diễu hành trong suốt một tháng. Linh chia sẻ rằng đó là niềm tự hào và động lực để bạn đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng.

Tôi cũng nhớ câu chuyện của gia đình ba chị em ở Phần Lan, có mẹ là người Việt. Họ kinh doanh một nhà hàng rất nổi tiếng ở Estonia. Tôi rất ấn tượng với cô con gái lớn, dù ngoại hình rất "Tây" nhưng nói tiếng Việt rất tốt.

Cả ba chị em đều từng tham gia trại hè và chia sẻ rằng hành trình đó đã giúp các bạn hiểu hơn về quê hương. Chương trình tiếp thêm động lực để các bạn nói tiếng Việt và để gia đình hình thành truyền thống cho các con phấn đấu tham gia trại hè.

Trại hè cũng đưa kiều bào trẻ đi qua rất nhiều địa phương, giúp các bạn hiểu hơn và xây dựng những tình cảm thực sự với đất nước. Đó là chuyến thăm đến quê Bác, đền Hùng, cố đô Huế, hay đi qua những "địa chỉ đỏ" ở Quảng Trị - những nơi mà trước đây các bạn chỉ được xem qua phim ảnh hay nghe qua những câu chuyện kể.

Có bạn đi trại hè về mới cảm thấy mình gần gũi hơn với cộng đồng người Việt ở sở tại, vì đã có dịp gặp gỡ đồng bào của mình và thấu hiểu ý nghĩa hai chữ "đồng bào". 

Nhiều bạn sau khi tốt nghiệp đã về nước làm việc, lập nghiệp và cũng có những hạnh phúc đơm hoa kết trái từ chương trình.

Trong thời đại công nghệ hiện nay, những chuyến đi trở về Việt Nam là cơ hội cho thế hệ trẻ người Việt trên toàn thế giới kết nối với nhau.

Chúng ta hoàn toàn có thể trông chờ vào một mạng lưới những người Việt trẻ trên toàn thế giới. Họ có thể chăm lo, hỗ trợ lẫn nhau ở sở tại, đồng thời cũng có thể chia sẻ nhiều ý tưởng và dự án với nhau.

Nội dung: THANH HIỀN - NGUYỄN HIỀN

Trình bày: AN BÌNH

(Nguồn: tuoitre.vn)