Nghị quyết 23-NQ/TW: Xây dựng mô hình "kiến tạo nguồn lực kiều bào"

Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 2/8/2026 của Bộ Chính trị về "công tác người Việt Nam ở nước ngoài" là bước phát triển quan trọng về tư duy, phương thức và yêu cầu tổ chức thực hiện công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong thời đại mới.

Cán bộ làm công tác về người Việt Nam ở nước ngoài tại Thành phố Hồ Chí Minh đã có những ý kiến tâm huyết để đưa Nghị quyết 23 đi vào cuộc sống, tiên phong xây dựng mô hình địa phương về “kiến tạo nguồn lực kiều bào.”

Thiết lập bản đồ nguồn lực kiều bào

Ông Nguyễn Vũ Minh Hoàng, Tổng Thư ký Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, nội dung Nghị quyết 23 đặt ra yêu cầu Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ làm tốt việc chăm lo, kết nối và vận động kiều bào, mà phải trở thành nơi kiến tạo môi trường để mỗi người Việt Nam ở nước ngoài, tùy theo khả năng và điều kiện của mình, có thể tìm thấy cơ hội đóng góp thiết thực cho quê hương, đồng thời cùng Thành phố tạo ra những giá trị mới.

Nghị quyết 23 thể hiện một thay đổi quan trọng và mạnh mẽ trong công tác về người Việt Nam ở nước ngoài, đó là chuyển căn bản từ “quản lý cộng đồng” sang “quản trị nguồn lực.” Trên tinh thần này, Thành phố Hồ Chí Minh cần nhìn cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là đối tượng để tuyên truyền, vận động hay chăm lo, mà là một đối tác phát triển. Mỗi doanh nhân kiều bào có thể là một nhà đầu tư; mỗi chuyên gia là một nguồn tri thức; mỗi nhà khoa học là một “đầu mối” kết nối công nghệ; mỗi văn nghệ sỹ là một đại sứ văn hóa; mỗi hội đoàn là một kênh ngoại giao nhân dân.

Là người có nhiều năm làm công tác về người Việt Nam ở nước ngoài tại Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Vũ Minh Hoàng đề xuất, nhiệm vụ đột phá ngay trong giai đoạn 2026-2030 của Thành phố Hồ Chí Minh là xây dựng “bản đồ nguồn lực kiều bào Thành phố Hồ Chí Minh” với những dữ liệu cụ thể không chỉ về danh tính mà bao gồm cả năng lực và khả năng đóng góp của kiều bào trong các lĩnh vực. Từ đó hình thành “Cổng kết nối nguồn lực kiều bào Thành phố Hồ Chí Minh”, tích hợp dữ liệu, nhu cầu của Thành phố và các cơ hội hợp tác.

Cùng quan điểm, ông Danny Võ (Dany Võ Thành Đăng), Phó Chủ tịch Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài Thành phố Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài (BAOOV) nêu rõ, thể hiện nguyên tắc dữ liệu trước, chính sách sau, Thành phố Hồ Chí Minh cần xây dựng "Bản đồ nhân tài kiều bào Thành phố Hồ Chí Minh " với cơ sở dữ liệu chuyên gia, trí thức, doanh nhân kiều bào có liên hệ với Thành phố, phân theo lĩnh vực ưu tiên: AI, bán dẫn, tài chính quốc tế, y tế, đô thị thông minh, công nghiệp văn hóa, kinh tế xanh.

Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài Thành phố Hồ Chí Minh sẵn sàng tham gia thu thập và cập nhật dữ liệu này từ mạng lưới hội viên trên toàn thế giới.

Hai cán bộ của Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài Thành phố Hồ Chí Minh cùng thống nhất, để thể hiện tinh thần “kiến tạo cơ chế” mà Nghị quyết 23 đặt ra, Thành phố Hồ Chí Minh nên công bố định kỳ danh mục những vấn đề lớn cần huy động trí tuệ quốc tế trong các lĩnh vực phát triển trọng tâm của Thành phố để mời gọi các chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức kiều bào đề xuất giải pháp, đầu tư, chuyển giao công nghệ hoặc đồng hành triển khai.

Cùng với đó, Thành phố cần hình thành mạng lưới chuyên gia, trí thức và doanh nhân kiều bào toàn cầu của Thành phố và biến mạng lưới này thành mạng lưới có dự án, nhiệm vụ, sản phẩm cụ thể, phục vụ cho sự phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, để triển khai nội dung Nghị quyết 23 xác định người Việt Nam ở nước ngoài phát huy vai trò “đại sứ văn hóa, đất nước và con người Việt Nam,” góp phần nâng cao sức mạnh mềm và uy tín quốc gia, Thành phố Hồ Chí Minh có thể kết nối các hội đoàn, trường học, mạng lưới giáo viên tiếng Việt, văn nghệ sỹ, doanh nhân và thế hệ trẻ kiều bào để hình thành các chương trình: “Tiếng Việt - Văn hóa Việt - Thành phố Hồ Chí Minh - Kết nối toàn cầu”; qua đó quảng bá hình ảnh Việt Nam và Thành phố ra thế giới.

Ngoài ra, để đảm bảo nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài mang tính lâu dài, chiến lược, thành phố cần thiết kế chương trình dành riêng cho thế hệ trẻ kiều bào. Cụ thể như các học kỳ trải nghiệm và thực tập tại doanh nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh cho sinh viên gốc Việt; Quỹ ươm tạo dành cho startup do người trẻ kiều bào sáng lập đặt trụ sở tại Thành phố; chương trình tình nguyện và trại hè kết nối...

Thành phố nên coi cộng đồng kiều bào là một thành tố của hệ sinh thái đối ngoại địa phương. Mỗi chuyến công tác nước ngoài của lãnh đạo Thành phố, bên cạnh làm việc với chính quyền và doanh nghiệp sở tại, có thể có chương trình làm việc với chính quyền, doanh nghiệp, trường đại học, tổ chức quốc tế, cộng đồng người Việt. Như vậy, kiều bào trở thành một “hạ tầng mềm” của ngoại giao và hội nhập quốc tế của Thành phố - ông Nguyễn Vũ Minh Hoàng, Tổng Thư ký Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài Thành phố Hồ Chí Minh đề xuất.

Xây dựng thiết chế cho công tác kiều bào

Nghị quyết 23 yêu cầu kiện toàn tổ chức bộ máy, tăng cường cơ chế phối hợp và nguồn lực cho công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Vì vậy, theo ông Nguyễn Vũ Minh Hoàng (Tổng Thư ký Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài Thành phố Hồ Chí Minh), Thành phố Hồ Chí Minh cần kiện toàn tổ chức và cơ chế phối hợp trong công tác về người Việt Nam ở nước ngoài.

Thành phố Hồ Chí Minh cần thiết kế lại cách thức tổ chức công tác về người Việt Nam ở nước ngoài theo hướng một hệ sinh thái phối hợp thống nhất. Nghiên cứu một mô hình đủ mạnh để đóng vai trò “ Trung tâm điều phối nguồn lực kiều bào của Thành phố” với điểm cốt lõi là một đầu mối điều phối - một qui chế phối hợp liên ngành - một hệ thống dữ liệu dùng chung - một mục tiêu chung. Đây sẽ là một trong những yếu tố quan trọng trong nỗ lực đưa Nghị quyết 23 đi vào cuộc sống tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Nghị quyết 23 yêu cầu “bố trí bộ phận và cán bộ chuyên trách” về công tác người Việt Nam ở nước ngoài. Do đó, Thành phố Hồ Chí Minh cần tái lập một cơ quan chuyên trách về công tác người Việt Nam ở nước ngoài của Thành phố. Cơ quan này có thẩm quyền điều phối liên ngành, chứ không chỉ là đầu mối tiếp nhận; có ngân sách và KPI riêng, đo bằng số chuyên gia được kết nối, số dự án được triển khai, chứ không đo bằng số sự kiện được tổ chức; có bộ phận vận hành theo giờ quốc tế, vì kiều bào ở Hoa Kỳ, Australia, châu Âu lệch múi giờ với Việt Nam.

Ông Nguyễn Vũ Minh Hoàng đúc kết, để hiện thực hóa Nghị quyết 23, Thành phố Hồ Chí Minh cần xác định công tác người Việt Nam ở nước ngoài là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị, xây dựng một cơ quan chuyên trách đủ năng lực đầu mối điều phối tham mưu; từ phối hợp hành chính sang phối hợp kiến tạo; từ quản lý thông tin sang quản trị nguồn lực; từ vận động kiều bào đóng góp sang tạo cơ chế để kiều bào cùng tham gia giải quyết các bài toán phát triển của thành phố.

Cũng có quan điểm tương tự, ông Danny Võ (Phó Chủ tịch Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài Thành phố Hồ Chí Minh) nhấn mạnh, Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài Thành phố có mạng lưới hội viên trải khắp các nước, có lịch sử gắn bó nhiều thế hệ, có khả năng tiếp cận cả những bà con còn dè dặt. Vì vậy, khi Thành phố Hồ Chí Minh thiết kế mô hình cơ quan chuyên trách giữ vai trò điều phối chính sách và xử lý thủ tục thì Hội Liên lạc sẵn sàng là cánh tay nối dài của thiết chế đó trong vai trò kết nối cộng đồng, phát hiện nhân tài, dẫn dắt các sáng kiến dân sự và phản ánh tiếng nói chân thực của kiều bào...

Để thực hiện được vai trò đó, thành phố cần xây dựng cơ chế phối hợp giữa Hội và cơ quan chuyên trách, với quy chế rõ ràng; đặt hàng và giao nhiệm vụ có kinh phí cho Hội trong các mảng kết nối chuyên gia, dạy tiếng Việt, hỗ trợ thanh niên kiều bào, tổ chức các diễn đàn ở nước ngoài…

Bên cạnh đó, thành phố cần hình thành Hội đồng tư vấn kiều bào cho lãnh đạo thành phố, gồm: chuyên gia, doanh nhân kiều bào có quyền phản biện chính sách và đề xuất sáng kiến.

Để nguồn lực kiều bào đến được đúng nơi cần, đúng mục đích, thành phố cần xây dựng cơ chế một cửa dành cho nguồn lực kiều bào trên tinh thần "một điểm chạm, trọn hành trình." Thành phố thiết lập trung tâm dịch vụ một cửa (song ngữ, trực tuyến 100%) xử lý trọn gói các nhóm việc mà kiều bào vướng nhiều nhất như xác nhận nguồn gốc Việt Nam, quốc tịch, đăng ký đầu tư, sở hữu nhà ở, giấy phép lao động, công nhận văn bằng.../.

Xuân Khu/ TTXVN