Sự phát triển của Việt Nam truyền cảm hứng trong không gian Pháp ngữ

Nhận lời mời của Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 tại Phnom Penh (Campuchia), từ ngày 14 đến 16/11.

Nhân dịp này, ông Rigobert Pinga-Pinga, Quyền Đại diện Tổ chức quốc tế Pháp ngữ (OIF) khu vực châu Á-Thái Bình Dương đã chia sẻ với phóng viên Thông tấn xã Việt Nam về ý nghĩa của hội nghị đối với khu vực, triển vọng hợp tác giữa OIF và Việt Nam, cũng như vai trò của Việt Nam trong Cộng đồng Pháp ngữ ở châu Á-Thái Bình Dương.

- Xin ông cho biết ý nghĩa của Hội nghị cấp cao Pháp ngữ năm 2026 và kỳ vọng của OIF đối với sự tham dự của Việt Nam?

Ông Rigobert Pinga-Pinga: Hội nghị ở Hà Nội năm 1997 vẫn là một dấu mốc nền tảng. Tại đây, các nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu Chính phủ đã thiết lập chức danh Tổng Thư ký Cộng đồng Pháp ngữ và lần đầu tiên đặt kinh tế vào vị trí trung tâm trong hợp tác của chúng tôi. Hội nghị đó đã tạo bước chuyển cho OIF, từ chỗ tập trung vào các khía cạnh văn hóa, ngôn ngữ sang các lĩnh vực chính trị và kinh tế. Đối với Việt Nam, đó cũng là lần đầu tiên đăng cai một sự kiện ngoại giao quy mô như vậy.

Gần 30 năm sau, Cộng đồng Pháp ngữ trở lại châu Á. Phnom Penh có ý nghĩa đặc biệt đối với OIF, bởi cố Quốc vương Norodom Sihanouk là một trong bốn người sáng lập tổ chức. Chủ đề của Hội nghị năm nay là “Tái đầu tư cho hòa bình vì sự thịnh vượng chung và ổn định bền vững." Khi so sánh với chủ đề cách đây khoảng 30 năm, tôi thấy có hai điểm chung xuyên suốt là phát triển và hòa bình. Việt Nam hiểu rất rõ giá trị của hòa bình và những gì hòa bình mang lại cho tăng trưởng kinh tế, nên có cơ hội chia sẻ kinh nghiệm của mình.

Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tới Phnom Penh là tín hiệu quan trọng, được lãnh đạo cấp cao OIF đánh giá cao. Nhân đây, thay mặt Tổng Thư ký Louise Mushikiwabo, tôi xin cảm ơn sự ủng hộ của Việt Nam trong thời khắc lịch sử này.

Cứ hai năm một lần, Hội nghị cấp cao lại quy tụ lãnh đạo của 90 quốc gia và chính phủ thành viên để cùng quyết định các ưu tiên chung. Hội nghị tại Phnom Penh cũng sẽ bầu Tổng Thư ký Cộng đồng Pháp ngữ cho những năm tới. Một điểm mới là chúng tôi ngày càng lắng nghe giới trẻ: thanh niên sẽ đến hội nghị với những đề xuất vừa được xây dựng tại Lomé (Togo) và hội nghị sẽ có một tuyên bố chung vào cuối kỳ họp. Trong một thế giới nhiều chia rẽ và xung đột, việc 90 thành viên cùng ngồi lại bàn các vấn đề cấp thiết là điều đáng mừng.

Đối với khu vực chúng ta, ý nghĩa của hội nghị vượt xa phạm vi Campuchia. châu Á-Thái Bình Dương là khu vực trẻ, kết nối và tăng trưởng mạnh, có nhiều điều để chia sẻ: thành công kinh tế, đào tạo nghề, kinh nghiệm phát triển du lịch bền vững. Tôi hy vọng hội nghị sẽ tạo động lực mới cho tiếng Pháp ở Đông Nam Á, thúc đẩy các quan hệ đối tác mới và khơi gợi ở nhiều bạn trẻ hơn nữa mong muốn học tiếng Pháp. Tôi cũng mong tiếng Pháp không chỉ là ngôn ngữ của đối thoại và hợp tác, mà còn là ngôn ngữ của sự chia sẻ.

- Ông có thể chia sẻ về các ưu tiên hợp tác giữa OIF và Việt Nam trong những năm tới? Trong khuôn khổ đó, sáng kiến “Destination Éco-Talents” (DET, điểm đến sinh thái) về du lịch bền vững mở ra những triển vọng nào đối với phát triển địa phương và hợp tác trong Cộng đồng Pháp ngữ?

Ông Rigobert Pinga-Pinga: Việt Nam là đối tác trung tâm của Cộng đồng Pháp ngữ tại châu Á. Gần 30 năm nay, OIF hiện diện mạnh mẽ tại Việt Nam, với Văn phòng Đại diện khu vực tại Hà Nội và Trung tâm Pháp ngữ khu vực châu Á-Thái Bình Dương (CREFAP) tại Thành phố Hồ Chí Minh, nơi đào tạo giáo viên tiếng Pháp của cả khu vực. Hiện chúng tôi có 10 giáo viên tình nguyện tại 5 trường đại học và 5 trường trung học phổ thông chất lượng cao, từ Bắc vào Nam. Hơn 2.000 giáo viên tiếng Pháp đã được đào tạo và hơn 21.000 học sinh được hỗ trợ tham gia các hoạt động ngoại khóa bằng tiếng Pháp.

Chương trình của chúng tôi tại Việt Nam đặc biệt tập trung vào thanh niên và phụ nữ. Từ năm 2020, Quỹ “Pháp ngữ với Phụ nữ” đã tài trợ gần 490.000 euro cho 8 dự án do phụ nữ chủ trì, mang lại những kết quả rất tốt. Về kinh tế, phái đoàn kinh tế đầu tiên của Cộng đồng Pháp ngữ đã đến Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh năm 2022, tiếp theo là phái đoàn đáp lễ năm 2025. Các phái đoàn này rất được quan tâm và chúng tôi xin một lần nữa cảm ơn các cơ quan chức năng Việt Nam đã phối hợp tổ chức. OIF cũng đã hỗ trợ hai doanh nghiệp Việt Nam tham gia phái đoàn kinh tế tại Djibouti.

Về du lịch bền vững, từ năm 2024 đến nay, chúng tôi đã triển khai 18 dự án với tổng kinh phí hơn 900.000 euro, mang lại lợi ích cho thanh niên, phụ nữ và cộng đồng địa phương. Mới đây, tôi cũng vừa khai mạc một hội thảo với các đối tác của OIF để rà soát các hoạt động hỗ trợ phát triển bền vững tại Việt Nam và tìm cách cải thiện hơn nữa.

“Destination Éco-Talents” là dự án tôi đặc biệt tâm huyết. Ý tưởng rất đơn giản: biến du lịch thành nguồn việc làm cho thanh niên và phụ nữ, trên cơ sở tôn trọng môi trường và văn hóa địa phương. Dự án do Viện Phát triển bền vững của Cộng đồng Pháp ngữ triển khai tại 4 quốc gia thí điểm, trong đó có Việt Nam và Campuchia.

Sau 3 năm, kết quả đã rõ. Tại Việt Nam, hơn 2.000 bạn trẻ, trong đó 60% là nữ, đã được nâng cao nhận thức hoặc đào tạo về các nghề du lịch bền vững, gần 680 người đã tìm được việc làm. Mười một tuyến du lịch đã hình thành, từ Điện Biên, Huế đến Quảng Ngãi, mang lại lợi ích cho khoảng 1.900 người, trong đó có 1.400 phụ nữ.

Chúng tôi muốn đi xa hơn theo 3 hướng. Trước hết là nâng cao chất lượng đào tạo: đưa nội dung phát triển bền vững và tiếng Pháp chuyên ngành vào các trường đào tạo khách sạn và du lịch, đồng thời hỗ trợ sinh viên tốt nghiệp tìm việc làm. Thứ hai là khai mở những địa điểm mới: tìm kiếm các điểm đến nhỏ ở vùng sâu, vùng xa, kết nối chúng với nhau và đào tạo người dân biết dẫn đường, đón khách lưu trú tại nhà hay phục vụ cà phê, đồng thời bảo vệ di sản của mình. Thứ ba là tạo sự gắn kết giữa các nhà trường và doanh nghiệp, cũng như với chính quyền địa phương và các công ty lữ hành, để các tuyến du lịch này tìm được du khách.

- Theo ông, Việt Nam có thể đóng góp thêm gì để gắn kết không gian Pháp ngữ với các khu vực khác, nhất là Đông Nam Á và châu Phi?

Ông Rigobert Pinga-Pinga: Việt Nam có rất nhiều điều để chia sẻ. Việt Nam là quốc gia then chốt của châu Á, có vị trí đặc biệt trong ASEAN và trong hợp tác với các thành viên khác của không gian Pháp ngữ. Đất nước các bạn đã đặt ra một mục tiêu cao là: tăng trưởng hai con số đến năm 2030, rồi trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Lộ trình này truyền cảm hứng cho nhiều quốc gia trong không gian Pháp ngữ.

Tôi đến từ Cameroon, nên tôi biết rõ sức mạnh của Việt Nam qua các doanh nghiệp hàng đầu, nhất là trong lĩnh vực viễn thông, đang có mặt ở Burundi, Cameroon và một số nước khác. Việt Nam có tiềm năng xuất khẩu lớn. Ví dụ rõ nhất là gạo Việt Nam được xuất sang Côte d’Ivoire, còn Côte d’Ivoire xuất hạt điều sang Việt Nam. Điều đó cho thấy Pháp ngữ có thể là sợi dây kết nối giữa các quốc gia thành viên và đó chính là vai trò chúng tôi muốn đảm nhiệm. Hiện không gian Pháp ngữ có 397 triệu người sử dụng tiếng Pháp, trong đó khoảng 2/3 ở châu Phi. Thông qua ngôn ngữ, Việt Nam có thể tiếp cận những thị trường khác, nhất là châu Phi. Đào tạo lực lượng mũ nồi xanh của Liên hợp quốc cũng là một lĩnh vực hợp tác đáng chú ý.

Việt Nam đã tham gia tích cực vào đời sống của Cộng đồng Pháp ngữ, từ Hà Nội đến các địa phương. Theo tôi được biết, Ngày Quốc tế Pháp ngữ ở Việt Nam được đặt dưới sự bảo trợ của Bộ Ngoại giao, với các hoạt động như chạy bộ và liên hoan phim. Điều đó cho thấy Việt Nam coi trọng và muốn đầu tư cho Pháp ngữ. Hợp tác của chúng tôi cũng lớn mạnh qua từng năm để đáp ứng mong đợi của Việt Nam, nhất là về kinh tế, vào thời điểm đất nước bước vào một kỷ nguyên phát triển mới.

Chúng tôi làm việc với tất cả các bên: chính quyền trung ương và địa phương, các đại sứ quán thuộc khối Pháp ngữ tại Hà Nội, các trường đại học, giáo viên và học sinh tiếng Pháp từ bậc tiểu học đến đại học, tổ chức xã hội và doanh nghiệp. Mục tiêu của chúng tôi rất cụ thể: để tiếng Pháp trở thành ngôn ngữ hữu ích đối với người trẻ Việt Nam, mở ra cho họ cánh cửa việc làm, du học và những cuộc gặp gỡ mới.

Hợp tác này đã lan tỏa ra ngoài biên giới. CREFAP đào tạo giáo viên của cả khu vực. “Destination Éco-Talents” kết nối Việt Nam, Campuchia và hai quốc gia khác. Các doanh nghiệp Việt Nam cũng đã gặp gỡ đối tác Pháp ngữ, thậm chí đến tận châu Phi. Chúng tôi mong muốn Việt Nam đóng vai trò mạnh mẽ hơn nữa, trở thành cầu nối cho các nước trong khu vực và các thành viên khác của không gian Pháp ngữ. Việt Nam đã mở đường: nhiệm vụ của chúng tôi là làm sao để cả khu vực cùng hưởng lợi.

- Trong bối cảnh Pháp ngữ mở rộng hợp tác ra ngoài lĩnh vực ngôn ngữ và văn hóa, hướng tới kinh tế, đổi mới sáng tạo, khoa học và công nghệ, ông nhìn thấy những triển vọng hợp tác mới nào giữa Việt Nam và OIF?

Ông Rigobert Pinga-Pinga: Trước hết, tôi muốn nhấn mạnh vai trò của tiếng Pháp như một sợi dây liên kết thực sự. Hiện nay có một số lĩnh vực mà chúng tôi rất quan tâm, đó là công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Chúng tôi rất vui mừng khi biết rằng Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định các mục tiêu và ưu tiên phát triển đất nước. Những ưu tiên này cho thấy có thể tạo ra sự cộng hưởng giữa Việt Nam và tổ chức của chúng tôi. Tôi xin nêu ba ví dụ.

Thứ nhất là chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo, những lĩnh vực có tầm quan trọng rất lớn hiện nay. Cách đây ít ngày, tôi tham dự diễn đàn Franconomics, nơi bàn về sự xuất hiện của các công nghệ mới và tác động của chúng đối với vốn nhân lực. Điều đó cho thấy đây là mối quan tâm chung của Việt Nam và OIF.

Thứ hai là kinh tế. Không gian Pháp ngữ chiếm khoảng 16% tổng sản phẩm của thế giới và gần 1/5 trao đổi thương mại toàn cầu. Đây là những con số, những hướng đi cụ thể để OIF và Việt Nam cùng nâng cao hình ảnh của Việt Nam, đồng thời giúp Việt Nam có vai trò rõ nét hơn trong không gian Pháp ngữ.

Thứ ba là năng lực, kỹ năng. Tại diễn đàn quốc tế Franconomics, tôi đã gặp nhiều kỹ sư trẻ được đào tạo tại Việt Nam. Đó là điều Pháp ngữ rất quan tâm, vì những gì Chính phủ Việt Nam muốn thực hiện gần với những gì OIF mong muốn đạt được trong không gian Pháp ngữ. Vì vậy, chắc chắn có sự cộng hưởng. Việt Nam đã làm được rất nhiều việc, nhưng nếu cùng nhau, Việt Nam và OIF có thể làm được nhiều điều tốt đẹp hơn nữa.

- Trân trọng cảm ơn ông!./.

(Theo TTXVN/Vietnam+)