Tin mới nhất
A- A A+ | Tăng tương phản Giảm tương phản

Kết quả 10 năm triển khai Nghị quyết 36/NQ-TW của Bộ Chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài

Sau 10 năm thực hiện Nghị quyết, với nỗ lực và quyết tâm cao của các cấp, các ngành, công tác về người Việt Nam ở nước ngoài đã đạt được những thành quả quan trọng với những bước phát triển và đột phá mới trên cả 3 lĩnh vực: xây dựng chính sách, đổi mới công tác thông tin, báo chí và vận động cộng đồng.



Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trò chuyện cùng kiều bào về dự
Giỗ Tổ Hùng Vương, tháng 4/2011
 

Thấm nhuần sâu sắc tư tưởng đại đoàn kết dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh coi mọi người dân đất Việt ở trong nước hay ở ngoài nước đều là anh em ruột thịt, Đảng và Nhà nước ta hết sức chú trọng đến công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài (NVNONN) trong công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. Đây được coi là công tác dân vận đặc biệt thể hiện trách nhiệm, tình càm của Đảng và Nhà nước ta đối với đồng bào ta ở nước ngoài và nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc vào sự nghiệp chung. Trong hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc cũng như trong công cuộc đổi mới xây dựng đất nước, những thành công và thắng lợi của cách mạng Việt Nam có phần đóng góp to lớn về vật chất, tinh thần, kể cả xương máu của đồng bào ta ở nước ngoài.

Vì tầm quan trọng có ý nghĩa chiến lược nêu trên và xuất phát từ tư duy đổi mới, ngày 26/3/2004, Bộ Chính trị đã ban hành, công bố công khai và rộng rãi Nghị quyết số 36/NQ-TW về công tác đối với NVNONN, trong đó khẳng định “NVNONN là bộ phận không tách rời và là một nguồn lực của cộng đồng dân tộc Việt Nam, là nhân tố quan trọng góp phần tăng cường quan hệ hợp tác, hữu nghị giữa nước ta với các nước”, và “công tác đối với NVNONN là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và của toàn dân”. Đáp ứng kịp thời những đòi hỏi của tình hình mới và với những nội dung hết sức hợp với lòng dân, Nghị quyết được đồng bào trong nước và đại đa số kiều bào ta ở nước ngoài đồng tình, hưởng ứng và thực hiện.

Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành, toàn bộ hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương cũng như các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã nghiêm túc tổ chức học tập quán triệt Nghị quyết 36, tạo những bước chuyển tích cực về tư duy và hành động trong các cấp, các ngành, trong dư luận nhân dân, từ đó chủ động xây dựng chương trình hành động phù hợp với đặc thù của lĩnh vực, ngành, địa phương mình.

Sau 10 năm thực hiện Nghị quyết, với nỗ lực và quyết tâm cao của các cấp, các ngành, công tác về người Việt Nam ở nước ngoài đã đạt được những thành quả quan trọng với những bước phát triển và đột phá mới trên cả 3 lĩnh vực: xây dựng chính sách, đổi mới công tác thông tin, báo chí và vận động cộng đồng.



 Chủ tịch nước và phu nhân chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu kiều bào tại Điện Kính Thiên, Hoàng Thành Thăng Long, tháng 1/2014


Công tác xây dựng chính sách, pháp luật thể chế hóa Nghị quyết 36

Triển khai nhiệm vụ hoàn chỉnh và xây dựng mới các chính sách dành cho kiều bào được nêu trong Nghị quyết, chúng ta đã rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc xây dựng mới những văn bản pháp lý quan trọng liên quan đến NVNONN như: luật quốc tịch, đất đai, nhà ở, đầu tư, doanh nghiệp, pháp lệnh về ngoại hối, các quy định về miễn thị thực nhập xuất cảnh cho NVNONN, về cư trú, hồi hương,… theo hướng ngày càng thuận lợi cho kiều bào. Qua đó, bước đầu hình thành được một hệ thống khung luật pháp và chính sách đáp ứng tốt hơn những lợi ích thiết thân của NVNONN, tạo điều kiện để bà con gắn bó hơn với quê hương, thể hiện được tinh thần “NVNONN là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam.

Cùng với việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống chính sách, ta đã chủ động đàm phán, ký kết nhiều điều ước quốc tế, hiệp định lãnh sự, hỗ trợ tư pháp với nhiều nước. Hỗ trợ và bảo hộ kiều bào đã trở thành một nội dung quan trọng trong các hoạt động đối ngoại của Lãnh đạo Đảng và Nhà nước, đem lại hiệu quả rõ rệt trong việc bảo vệ lợi ích chính đáng của kiều bào, tạo thuận lợi hơn cho bà con về địa vị pháp lý và việc làm ăn, sinh sống, hội nhập vào xã hội nơi cư trú.



 Bà con kiều bào tại Mỹ chào đón Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng,
tháng 9/2013


Đổi mới công tác thông tin, báo chí phục vụ cộng đồng

Cùng với việc triển khai thực hiện Nghị quyết 36, số lượng các chương trình dành riêng cho kiều bào ngày càng tăng, nội dung ngày càng phong phú hấp dẫn. Các cơ quan báo chí và truyền thông đã thực sự coi trọng việc đưa tin dành cho kiều bào, mở chuyên mục về người Việt Nam ở nước ngoài như VTV4, VTC10, Truyền hình Thông tấn xã, IPTV, kênh truyền hình thuần Việt, Tạp chí Quê Hương, các trang mạng thông tin điện tử của Đảng, Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc, của các bộ, ngành và địa phương trong nước… Thông qua đó, cộng đồng thường xuyên được cập nhật những thông tin chính xác, kịp thời về mọi mặt của tình hình đất nước, các vấn đề thời sự mà kiều bào quan tâm cũng như những chủ trương, chính sách, pháp luật liên quan đến người Việt Nam ở nước ngoài.

Nhiều phóng viên giới truyền thông tiếng Việt ở nước ngoài được tạo điều kiện về nước đưa tin, tham gia các hoạt động của kiều bào trong nước, qua đó góp phần giúp bà con ngày càng hiểu rõ hơn về về tình hình đất nước, phản bác lại những luận điệu xuyên tạc của các phần tử cực đoan. Nổi bật là phóng viên Phố BolsaTV, Viet Weekly, KBCHN, Trẻ online… sau khi tham gia đoàn kiều bào thăm quân dân huyện đảo Trường Sa đã đưa nhiều tin, bài, phóng sự xác thực về công cuộc giữ vững chủ quyền biển, đảo đã tạo tiếng vang lớn trong dư luận cộng đồng NVNONN…

Bằng nhiều kênh và bằng nhiều hình thức khác nhau, chúng ta đã giúp kiều bào hiểu và nhìn nhận sát thực, khách quan về tình hình mọi mặt của đất nước, nhất là những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội, tình hình biển đảo, biên giới, lãnh thổ, phát huy dân chủ, đảm bảo quyền con người, tự do tôn giáo… giải tỏa được nhiều hoài nghi, băn khoăn thắc mắc của cộng đồng, giúp kiều bào an tâm, phấn khởi và tin tưởng vào sự phát triển của đất nước và ngày càng hướng về quê hương.



 Bà con người Việt tại LB Nga chào đón Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng, tháng 3/2013


Đẩy mạnh công tác hỗ trợ và vận động cộng đồng

Từ sau khi Nghị quyết được ban hành, công tác vận động kiều bào đã được triển khai tích cực với nhiều hình thức, nội dung phong phú, gắn với các sự kiện chính trị, xã hội lớn của đất nước. Các hoạt động như: chương trình “Xuân Quê hương”, Quốc giỗ Vua Hùng, Quốc khánh 2/9, “Trại hè Việt Nam”, các hoạt động “đền ơn đáp nghĩa”... được tổ chức hàng năm. Từ năm 2012, chương trình Đoàn kiều bào thăm quân dân huyện đảo Trường Sa cũng đã trở thành hoạt động thường niên. Nhiều Hội nghị, Hội thảo chuyên đề dành cho kiều bào đã được tổ chức như: Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài lần thứ nhất (năm 2009) và lần thứ hai (năm 2012) quy tụ người Việt khắp nơi trên thế giới, Hội thảo “Bảo tồn bản sắc văn hoá Việt Nam, giữ gìn tiếng Việt”, Hội nghị Lãnh đạo các tổ chức NVNONN, Hội nghị Phụ nữ Việt Nam ở nước ngoài...

Thực hiện chủ trương của Nghị quyết coi NVNONN là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt nam, ta đã tổ chức lấy ý kiến kiều bào đóng góp cho dự thảo văn kiện Đại hội Đảng, dự thảo sửa đổi Luật Quốc tịch năm 2008 và Hiến pháp năm 2013; giới thiệu đại biểu kiều bào tham gia Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc VN và Mặt trận Tổ quốc các địa phương… Những hoạt động trên đã góp phần khơi dậy lòng yêu nước, gắn bó với cội nguồn của kiều bào.

Công tác vận động kiều bào về nước đầu tư kinh doanh đã được triển khai tích cực theo hướng tạo điều kiện thuận lợi cho kiều bào đầu tư vào các chương trình kinh tế trọng điểm của ngành và địa phương, vận động kiều bào tham gia  Chương trình “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, các hoạt động ngoại giao kinh tế, tăng cường sự gắn kết giữa doanh nhân trong nước và doanh nhân VNONN… Sự ra đời của Hiệp hội Doanh nhân VNONN vào tháng 8/2009 là mốc quan trọng trong việc tập hợp, liên kết sức mạnh của các doanh nghiệp Việt Nam trên toàn thế giới giúp nhau cùng phát triển và đóng góp thiết thực cho đất nước.

Công tác vận động trí thức kiều bào ngày càng được coi trọng. Trong những năm gần đây, hàng năm có hàng trăm lượt trí thức kiều bào về nước hợp tác, đóng góp chuyên môn trên nhiều lĩnh vực. Nhiều ý kiến phản biện tâm huyết và có giá trị khoa học thực tiễn của trí thức kiều bào về các vấn đề lớn liên quan đến kinh tế-xã hội, chủ quyền lãnh thổ… đã được chuyển tới Lãnh đạo cấp cao. Bộ Ngoại giao đã và đang phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng Đề án thu hút trí thức, chuyên gia kiều bào.

Tại nhiều địa phương, chính quyền đã phối hợp với Mặt trận Tổ quốc thành lập các Hội liên lạc, Hội thân nhân kiều bào, đồng thời tổ chức triển khai nhiều biện pháp, hình thức xã hội hóa vận động kiều bào, huy động nhiều thành phần tham gia, tạo điều kiện thuận lợi trong giải quyết các thủ tục hành chính…, vì vậy đã thu hút ngày càng nhiều sự đóng góp của kiều bào đối với địa phương trong đầu tư kinh doanh, trong các hoạt động từ thiện, nhân đạo, giúp đỡ đồng bào bị thiên tai, trẻ em nghèo, người tàn tật, nạn nhân chất độc mầu da cam, xây nhà tình nghĩa, trạm y tế, trường học, cầu đường dân sinh ở vùng sâu vùng xa…

Ở ngoài nước, chúng ta đã tích cực triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ xây dựng cộng đồng NVNONN đoàn kết vững mạnh, thành đạt và hướng về quê hương, đất nước. Với phương châm “Củng cố và phát triển các hội đoàn sẵn có, đồng thời xây dựng mới các tổ chức hội đoàn ở những nơi có người Việt Nam nhưng chưa có hội”, các Cơ quan đại diện Việt Nam ở ngoài nước đã đẩy mạnh hướng dẫn, hỗ trợ hội đoàn tích cực trong cộng đồng hoạt động, nâng cao uy tín, vị thế. Tại nhiều địa bàn, các tổ chức hội đoàn đã đóng vai trò không nhỏ trong việc giải quyết, xử lý các vấn đề phát sinh của cộng đồng. 

Các hoạt động văn hóa, nghệ thuật phục vụ cộng đồng được tổ chức thường xuyên hơn và có nhiều biện pháp thiết thực hỗ trợ các trung tâm văn hóa của cộng đồng nhằm bảo tồn và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Nhu cầu tâm linh, tín ngưỡng của cộng đồng cũng được quan tâm thích đáng. Các cấp, các ngành đã hỗ trợ, giúp đỡ Giáo hội Phật giáo Việt Nam đi hoằng pháp tại nhiều nước Châu Âu và cử các vị chức sắc sang chủ trì, làm công tác Phật sự tại một số chùa ở Châu Âu, Đông Nam Á…

Công tác tiếng Việt dành cho cộng đồng được tăng cường một bước với nhiều hoạt động phong phú, thiết thực: cử giáo viên, cung cấp trang thiết bị, sách giáo khoa, hỗ trợ xây dựng trường lớp, tổ chức các khóa tập huấn giảng dậy tiếng Việt… Đáng chú ý, cùng với Đề án “Hỗ trợ việc dạy và học tiếng Việt cho NVNONN” của Bộ Giáo dục-Đào tạo, từ năm 2008 Ủy ban Nhà nước về NVNONN đã xây dựng và triển khai thí điểm Đề án “Đẩy mạnh công tác tiếng Việt đối với NVNONN đến năm 2020” nhằm xây dựng phong trào truyền bá tiếng Việt, đa dạng hóa các hình thức tổ chức, nội dung và loại hình hoạt động liên quan đến dạy và học tiếng Việt trong cộng đồng.

Thực hiện chính sách hòa hợp, hòa giải dân tộc, ta đã chủ động mở rộng tiếp xúc với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, kể cả với những người còn có định kiến, mặc cảm với Nhà nước và chế độ; tạo điều kiện để những người đã phục vụ trong chế độ cũ, những người hoạt động tôn giáo, văn hóa - nghệ thuật, xã hội… có tinh thần dân tộc được trở về quê hương. Đặc biệt, gần đây ta đã có bước đột phá trong tiếp xúc, đấu tranh trực diện với các đối tượng chống đối và tổ chức cho một số đối tượng về nước[1]. Bên cạnh đó, ta cũng đã quan tâm giải quyết một số vấn đề do lịch sử để lại như dân sự hóa nghĩa trang Bình An (tỉnh Bình Dương); giúp bà con tìm kiếm, cải táng hài cốt những người thân chết trong thời gian cải tạo… Các hoạt động này đã góp phần quan trọng vào việc phân hóa, cô lập các phần tử cực đoan có âm mưu chia rẽ cộng đồng và chống phá đất nước.



 Hội nghị người Việt Nam ở nước ngoài lần thứ hai, tháng 9/2012


Cùng với việc đẩy mạnh công tác vận động, công tác khen thưởng NVNONN được quan tâm triển khai và thành nền nếp thường xuyên nhằm ghi nhận những cống hiến của kiều bào trong các cuộc kháng chiến và xây dựng Tổ quốc, có tác dụng động viên kịp thời tinh thần yêu nước và đoàn kết của các thế hệ kiều bào hướng về đất nước.

*
*      *

Việc triển khai tích cực, kịp thời và đồng bộ nhiều chính sách, biện pháp có tính đột phá như đã nêu trên đã góp phần tác động tạo sự chuyển biến ngày càng tích cực trong cộng đồng NVNONN.

- Cộng đồng tiếp tục tăng nhanh về số lượng, đến nay có khoảng 4,5 triệu người VN đang sinh sống, lao động, học tập tại 109 nước và vùng lãnh thổ, trong đó khoảng 400 ngàn người có trình độ đại học trở lên. Cộng đồng ngày càng ổn định cuộc sống và hoà nhập vào xã hội sở tại, có tiềm lực đáng kể về tri thức và kinh tế. Vai trò quan trọng của kiều bào trong ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế và đặc biệt là ngoại giao văn hoá ngày càng được khẳng định. Ngày càng có nhiều người, nhất là lớp trẻ, thành đạt trong các lĩnh vực khoa học công nghệ, kinh tế, văn hóa – xã hội; một số bước đầu tham gia chính trường (Mỹ, Canada, Úc, Đức...).

- Nhiều tổ chức, hội đoàn mới được thành lập, nội dung sinh hoạt phong phú, trở thành nòng cốt đáp ứng nhu cầu tập hợp cộng đồng. Một số địa bàn (Thái Lan, Lào, Campuchia, Séc...) đã thành lập được Tổng hội với các chi hội ở nhiều địa phương. Cộng đồng ngày càng đoàn kết, gắn bó, tương trợ lẫn nhau khi khó khăn hoạn nạn với tinh thần “lá lành đùm lá rách” và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.

- Hàng năm có khoảng 300 lượt trí thức về nước hợp tác, nghiên cứu khoa học, giảng dạy. Trong bối cảnh kinh tế thế giới khó khăn, nhiều kiều bào ở Mỹ, Pháp, Đức và đặc biệt là ở các nước Đông Âu chọn giải pháp về Việt Nam đầu tư, kinh doanh; có nhiều dự án hiệu quả, quy mô lớn. Hiện có trên 3.600 doanh nghiệp có số vốn đăng ký kinh doanh và vốn đóng góp của kiều bào khoảng 8,6 tỷ USD. Kiều hối gửi về nước tăng trung bình 10-15%/năm, năm 2013 đạt khoảng 11 tỷ USD, chiếm gần 1/10 GDP, đưa Việt Nam trở thành một trong số 10 quốc gia nhận kiều hối nhiều nhất; đóng góp quan trọng vào việc ổn định cán cân thanh toán và kinh tế của đất nước

- Đa số kiều bào mang trong mình tinh thần tự tôn dân tộc, có ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, hướng về cội nguồn, hoan nghênh chính sách đại đoàn kết, ủng hộ sự nghiệp đổi mới, ngày càng tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội, từ thiện nhân đạo hướng về quê hương. Xu hướng đồng thuận và ủng hộ công cuộc phát triển đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh ngày càng tăng. Trong cộng đồng ngày càng có nhiều tiếng nói tích cực công khai phản đối những hoạt động đi ngược lại lợi ích của cộng đồng và đất nước.  Điều này đã trở thành xu thế chung trong cộng đồng NVNONN.

Bên cạnh những mặt tích cực nêu trên, trong quá trình phát triển và hội nhập, cộng đồng NVNONN đang phải đối mặt với nhiều thách thức: cuộc sống của kiều bào ở một số nơi còn gặp khó khăn, địa vị pháp lý còn thấp; việc nhiều nước siết chặt quy chế cư trú và kinh doanh làm cho bà con gặp nhiều khó khăn trong làm ăn và hợp pháp hoá giấy tờ. Tình trạng phụ nữ lấy chồng nước ngoài, đi lao động qua môi giới lậu gia tăng. Một số vụ cô dâu bị ngược đãi, sát hại, xưởng may đen… gây bức xúc trong dư luận. Tội phạm người Việt trong buôn bán ma tuý, rửa tiền, trồng cần sa… phát triển, ảnh hưởng đến hình ảnh cộng đồng. Các Hội người Việt Nam truyền thống chậm đổi mới về phương thức hoạt động, chưa thu hút được nhiều lớp trẻ tham gia. Việc giữ gìn tiếng Việt và bảo tồn bản sắc văn hoá, truyền thống dân tộc trong khi phải hội nhập sâu hơn vào đời sống xã hội sở tại đang trở thành thách thức không nhỏ. Sinh hoạt tâm linh, tín ngưỡng, tôn giáo, nhất là Phật giáo trong cộng đồng ngày càng phát triển, tuy nhiên ở một số nơi đang bị tác động, chi phối bởi những lực lượng chống đối hoặc tôn giáo giả hiệu, tiềm ẩn những nhân tố ảnh hưởng đến đoàn kết cộng đồng. Vẫn còn một bộ phận kiều bào do thiếu thông tin hoặc bị tác động bởi những luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch nên có những hoạt động đi ngược lại lợi ích của cộng đồng và đất nước. Lực lượng người Việt cực đoan ngày càng suy yếu về số lượng và phạm vi hoạt động nhưng tăng cường mức độ chống phá với thủ đoạn ngày càng tinh vi.

*
*     *

Để giải quyết những vấn đề còn tồn tại, cần đẩy mạnh triển khai sâu rộng Nghị quyết 36 với những động lực và bước đột phá mạnh mẽ hơn, sâu rộng hơn, nhất là trong bối cảnh đất nước ta đã bước vào giai đoạn phát triển mới: đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng. Vận hội mới và thách thức mới đòi hỏi phải củng cố và phát huy cao nhất sức mạnh tổng hợp của khối đại đoàn kết dân tộc, trong đó có cộng đồng NVNONN. Được sự đồng ý của Ban Bí thư Trung ương Đảng, Bộ Ngoại giao tích cực chuẩn bị tổ chức Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết 36 vào  tháng 5/2014. Với những thành tích quan trọng đã đạt được, chúng ta tin tưởng chắc chắn rằng công tác đối với NVNONN thời gian tới sẽ tiếp tục vượt qua thách thức, thu được nhiều thành tựu to lớn hơn nữa, hướng đến xây dựng một cộng đồng NVNONN tiếp tục phát triển ổn định, năng động, hiệu quả, đóng góp tích cực vào công cuộc phát triển đất nước và quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam với các quốc gia, vùng lãnh thổ và tổ chức trên thế giới.

Nguyễn Thanh Sơn
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao,
Chủ nhiệm Uỷ ban Nhà nước về NVNONN



[1] Gần đây nhất là chuyến đi Mỹ tháng 10/2012 và chuyến đi Canada, Mỹ tháng 3/2014 của đoàn công tác liên ngành do Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Thanh Sơn dẫn đầu. 


Các tin khác