Nhớ cơm mắm tép

Còn nhớ những mùa mưa, cả đám trẻ con xóm bãi kéo nhau ra những con mương, đồng làng thả vó tép. Những cái vó nhỏ xíu, khung được làm bằng thanh tre buộc khéo léo với một tấm vải màn, đơn giản vậy nhưng là công dụng hữu hiệu để bắt tôm, tép. Mẹ tôi cẩn thận hơn, bà đem từng cái vó ra khâu bốn xung quanh cho chắc chắn. Công tác chuẩn bị cũng khá công phu. Mồi nhử tôm, tép là cám được rang chín, cùng với một ít lá cúc tần để dậy mùi hơn. Xong đâu đấy, mấy chị em háo hức đứa vác gậy, đứa mang vó, đứa cầm rổ rá hành quân đi cất vó.

Sau những trận mưa rào cuối hè là chúng tôi cất được nhiều tép nhất. Những con mương nước lặng, đùng đục là nơi được chọn. Có hôm trở trời, tôm tép còn nổi lờ lờ mặt nước, chỉ cần chịu khó một chút là đã có ngay mớ tép tươi. Hôm nào được nhiều tép là cả bọn nhảy lên sung sướng về khoe chiến công với mẹ. Từ mớ tép chúng tôi đem về, mẹ cẩn thận nhặt từng cọng rong, hạt sạn lẫn vào trong đó. Mẹ bảo cái giống mắm tép phải làm sạch, chỉ hơi lẫn một tý là hỏng, mắm mà ngả màu thâm xỉn là coi như công toi. Mẹ cẩn thận đãi đi đãi lại cho đến khi rổ tép trắng hồng mới cho vào cối đá giã, như thế mắm mới nhuyễn. Công đoạn rang thính cũng công phu. Lửa không to mà cũng không được quá nhỏ và nhất là phải đảo đều tay. Những hạt gạo vàng rộm trong chảo nở đều như những bông cau, khi chín tới đem ra giã. Xong đâu đấy, cứ một lớp tép mẹ lại bỏ vào một lớp thính cho vào hũ rồi đem nút chặt bằng lá chuối khô để sát cạnh bếp.

Nhờ có lửa than, hơi nóng mà mắm nhanh chín ngấu. Suốt cả tháng trời cứ háo hức chờ lúc mẹ mở nút lá chuối. Khi ấy, ba gian nhà sẽ sực nức mùi vị ngọt ngào, thơm lạ thơm lùng. Những buổi chiều đi học về, đói quá chạy ù vào bếp lấy bát cơm nguội ăn với mắm của mẹ làm thì tuyệt hảo. Mùa đông, khi cơm vừa chín tới để nguyên trên bếp. Dọn mâm cơm ra chỉ có bát canh nóng, tay mẹ xới lưng cơm khói còn nghi ngút rồi rưới đều từng thìa mắm tươi hồng, đặc sánh thì ăn chẳng biết no.

Khi những cơn gió lạnh tràn về tôi lại thấy nhớ quá dáng mẹ bên bếp lửa bập bùng. Của ngon vật lạ, mâm cao cỗ đầy không làm tôi quên được món mắm tép của me, nhắc tôi nhớ về tuổi thơ và hương vị quê nhà. 

Đỗ Huyền Anh (Theo Đại đoàn kết)