Khoai lang xứ Quảng
"Trăng rằm đã tỏ lại tròn
Khoai lang đất cát đã ngon, lại bùi"
 |
Cứ vào cữ tháng 3, tháng 4 âm lịch là thời điểm thu hoạch khoai lang vụ xuân hè. Từ sáng sớm, trên những đám khoai lang đã rộn rã tiếng nói cười, người đào đất, kẻ lặt khoai. Những củ khoai căng tròn còn bám đất được sắp đầy vào rổ. Khi mặt trời đứng bóng, từng gánh khoai kĩu kịt theo bước chân người về nhà. Trong những năm kinh tế khó khăn, khoai là nguồn lương thực chính cho vùng quê nơi đây "tối ăn khoai đi ngủ, sáng ăn củ đi làm". Dưới bàn tay khéo léo của người phụ nữ miệt vườn quê tôi, khoai lang có thể chế biến thành nhiều món ăn ngon và lạ miệng, ai từng một lần thưởng thức sẽ nhớ mãi.
Phổ biến nhất là khoai lang luộc, chọn những củ to, để nguyên vỏ rửa thật sạch, cho vào nồi đổ một ít nước thêm chút muối đun đến khi nước cạn thì khoai vừa chín tới. Các bác nông dân đi làm đồng không quên mang theo rổ khoai luộc ăn kèm với đường tán, buông đôi câu chuyện, mọi mệt nhọc dừng như tan biến. Giờ đây, tuy kinh tế đã khá nhưng nhiều gia đình vẫn thích ghế khoai tươi vào cơm để ăn ngon miệng hơn. Ngoài ra, khoai lang có thể xắt lát phơi khô cất nơi thoáng mát, tránh ẩm ướt, dự trữ thỉnh thoảng đem ghế cơm hay nấu nồi khoai đường.
Đặc biệt là khoai lang nướng tro không chỉ ngon mà mang đầy kỷ niệm tuổi thơ đối với nhiều người. Ngày trước, những đứa trẻ thôn quê thường ra đồng giữ bò; tranh thủ thả bò gặm cỏ, đứa đi kiếm củi, đứa đi mót những củ khoai còn sót lại sau khi thu hoạch. Nhóm củi đốt lửa, vùi khoai dưới lớp than hồng cho đến khi nào ngửi thấy mùi thơm bay trong gió thì dập lửa. Cầm từng củ khoai lang nướng vừa thổi vừa bóc vỏ ăn là khoái khẩu nhất.
Nhưng có lẽ kỳ công chế biến nhất là món khoai chà. Khoai luộc vừa chín tới (nếu chín quá thì khoai nhão, khó chà), đổ khoai ra rổ có lỗ thưa cho ráo nước, rồi dùng tay chà sát để khoai rớt hết xuống bên dưới, rải ra nong phơi thật khô. Khoai chà sau khi thành phẩm, phân ra làm 2 loại, loại hạt nhỏ và hạt lớn. Sau đó đổ vào hũ cất dùng để ăn điểm tâm, ăn giữa buổi hoặc có thể đãi khách đến chơi nhà. Khoai chà loại nhỏ khi ăn thường trộn đường bát cạo ra hay đường cát. Khoai chà loại lớn thì bỏ vào chén, cho vào một lượng đường vừa phải, đổ nước sôi để nguội cho sền sệt (nếu nước nhiều, khoai nở quá không ngon). Khi ăn, cho thêm đậu phộng giã nhỏ với một ít muối dùng bánh tráng xúc ăn; vị ngọt đậm đà của khoai quyện trong hương thơm của đậu phụng... thật là thấm thía!
Ngày nay đi chợ có nhiều loại khoai, đủ màu sắc khác nhau: tím, đỏ, vàng... nhập về từ các nơi. Nhưng không hiểu sao tôi vẫn thích chọn những củ khoai lang nhỏ, tròn được trồng từ chính bàn tay người dân xứ Quảng.
Phan Thị Thanh Ly/ Đại đoàn kết
