Lươn thần và cậu bé nghèo khổ

Cậu bé có một ông cậu. Ông cậu rất giàu có, lúa bắp đầy kho, chiêng ché đầy nhà, nhưng keo kiệt, tham lam độc ác. Chẳng bao giờ ông cậu cho cháu một chút gì, lại còn tỏ ra khinh bỉ.

Có một lần, bà của cậu bé ốm nặng, không đi kiếm được cái gì ăn... Cậu bé nói với bà:

- Bà ơi! Cháu đến nhà cậu vay lúa nhé!

Bà cụ đã biết tính ông cậu. Nhưng không còn cách nào khác, bà đành bảo cháu:

- Ừ, cháu đến vay một gùi lúa xem sao!

Cậu bé mang gùi đến nhà ông cậu. Ông cậu ngồi trên nhà uống rượu, thấy cháu đến biết là để vay lúa, liền chó ra cắn. Cậu bé gọi thật to:

- Cậu ơi! Cậu cho cháu vay một gùi lúa.

Ông cậu chẳng buồn đứng dậy, cứ ngồi trong nhà nói vọng ra:

- Mày tưởng nhà ta giàu lắm sao? Lúa nhà tao đã hết, một giỏ cũng chẳng còn. Ngô nhà tao cũng hết, một túm cũng chẳng có.

Rồi lão lại tiếp tục uống rượu, chẳng để ý gì đến cháu nữa. Cậu bé đành mang gùi không về.

Về đến nhà, cậu bé liền lấy rổ ra suối xúc cá, cậu xúc mãi, vẫn chẳng được con gì. Bỗng cậu xúc được một con lươn nhỏ xíu. Cậu toan vứt đi, nhưng lại nghĩ bụng: Ta cứ đem về nuôi, rồi nó sẽ lớn. Cậu đem lươn về nhà, thả vào một vũng nước. Hôm ấy, hai bà cháu đành nhịn đói.

Sáng hôm sau, cậu bé chạy ra vũng nước xem. Lạ quá, con lươn nhỏ xíu hôm qua, nay đã to bằng cột nhà. Lươn đã tự đào cho mình một cái ao lớn.

Ngày hôm sau nữa, cậu bé lại ra thăm lươn, cậu hoảng sợ, lươn đã trở thành to lớn lạ thường. Lươn to như một thân cây cổ thụ trong rừng. Cậu bé toan bỏ chạy thì lươn nói:

- Đừng sợ. Cậu bé cứ trèo lên lưng tôi, cùng tôi bơi ra biển. Cậu bé sẽ có nhiều quần áo đẹp, nhiều đồ vật quý.

Cậu bé hết sợ, trèo lên lưng lươn. Lươn dặn:

- Cậu không được nói gì hết nhé!

Rồi lươn bơi theo suối ra sông, rồi ra biển rộng. Lươn bơi đến một vùng giàu có, tấp nập người đi lại. Đây là chợ của người Prum chuyên bán quần áo, chiêng ché. Lươn bơi vào bờ, nằm ven biển, như một hòn đá rất lớn. Trời nắng, mình lươn sáng lấp lánh, rất đẹp.

Đến trưa, những chiếc thuyền buôn từ ngoài biển tấp nập vào bến. Người ta tưởng lươn là một hòn đá to, liền tranh nhau bày lên mình lươn những chiếc mền đẹp, những quần áo sặc sở và những chiêng ché cổ để bán. Bất ngờ, lươn cựa mình. Cả đám người hoảng sợ chạy tán loạn. Lươn bơi ra biển, rồi đưa cậu bé trở về nhà, mang theo nhiều quần áo đẹp, nhiều đồ gỗ quý. Về đến khúc suối gần nhà, lươn bảo cậu bé:

- Bao giờ cậu cần gì, cứ ra gọi tôi. Tôi sẽ nổi lên giúp đỡ cậu.

Cậu bé về nhà. Từ đó, hai bà cháu sống sung túc hơn trước. Một hôm, cậu của cậu bé có việc đi qua nhà cháu. Hắn ngạc nhiên thấy ngôi nhà lành lặn hơn trước. Nhìn vào trong nhà, hắn thấy nhiều đồ vật quý, hắn leo lên nhà, vội vã đến nỗi suýt lộn cổ xuống đất. Hắn hỏi cậu bé:

- Này, mày ăn cắp ở đâu những chiếc ché, chiếc chiêng này, những mền, những áo mới này?

Cậu bé liền kể chuyện lươn thần cho ông cậu nghe. Nghe xong, ông cậu nổi máu tham. Hắn dỗ dành cậu bé:

- Cháu ạ! Cháu đừng nói với ai chuyện này nhé! Bây giờ, cháu bảo lươn đưa cậu đi được không?

Cậu bé dẫn ông cậu ra suối. Cậu bé gọi, lươn liền nổi lên ngay. Lươn cũng đưa ông cậu ra sông, ra biển, đến chợ của người Prum. Người ta cũng tưởng lươn là hòn đá to, tranh nhau bày những đồ vật quý lên lưng lươn để bán.

Ông cậu chờ lâu quá, đâm nóng ruột. Hắn không thấy người ta đem đến nhiều của cải như hắn nghĩ. Ông cậu gào lên thật to:

- Lươn ơi! Lâu quá! Lâu quá!

Lươn nghe ông cậu gào lên, phát hoảng, vội vã bơi ra biển. Những đồ vật quý rơi hết xuống biển. Ông cậu cũng bị ngã xuống nước, phải uống một bụng nước đầy.

Về đến nhà, ông cậu ra sức chửi rủa lươn và cậu bé. Hắn cho rằng lươn và cậu bé cố tình chơi xỏ mình. Vừa giận vừa tiếc của, ông cậu lấy xà gạc chém đứt đầu lươn rồi bỏ ra về.

Vô cùng thương xót lươn, cậu bé chôn xác lươn ở ven suối. Ngày hôm sau, ra suối, cậu ngạc nhiên thấy chỗ mồ lươn đã mọc lên một cây tre vàng óng, cao vút lên trời. Đến trưa gió thổi mạnh, cây tre nghiêng ngả bốn bề, cây ngả mãi xuống vùng biển. Những nhà giàu thấy cây tre đẹp, tranh nhau phơi mền, phơi áo. Gió ngừng thổi, cây tre liền đứng thẳng dậy. Thế là những đồ vật quý lại rơi xuống gốc cây cho cậu bé.

Một hôm, ông cậu lại đến nhà. Hắn tròn mắt nhìn những quần áo đẹp. Máu tham nổi lên, ông cậu dỗ dành:

- Này cháu! Cháu lại mới xúc được con lươn, con cá nào có phép lạ không? Cháu cho cậu đi lấy của cải với nhé!

Cậu bé thật thà kể lại. Ông cậu liền chạy ngay ra bờ suối. Cây tre đẹp vẫn đứng cao vút lên trời. Gió chưa thổi, ông cậu liền trèo lên cây tre vít cho nó ngả xuống. Hắn trèo lên, trèo lên mãi, làm cho cây tre cũng ngả xuống dần. Tre ngả xuống vùng biển. Những nhà giàu cũng tranh nhau phơi mền, phơi áo lên cây. Ông cậu đợi lâu quá kêu lên:

- Tre ơi! Lâu quá! Lâu quá!

Ông cậu vừa nói dứt lời, cây tre liền đứng thẳng ngay dậy. Ông cậu bị rơi từ trên ngọn tre xuống, rơi vào giữa đám gai tre. Hắn quằn quại rống lên đau đớn rồi chết. Từ đó, hai bà cháu cậu bé sống yên ấm mãi mãi.

(Sưu tầm)