Đưa nguồn lực trí thức về quê hương

Trao đổi với TG&VN, TS. Võ Đức Thắng, Chủ tịch Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và Trí thức Việt Nam tại Đài Loan, Trung Quốc (VIN Taiwan) tin rằng cộng đồng trí thức Việt Nam tại đây có thể trở thành cầu nối trong đào tạo nguồn nhân lực, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển các ngành công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), điện tử.

Chìa khóa cho ngành bán dẫn Việt Nam

Theo TS. Võ Đức Thắng, Đài Loan (Trung Quốc) hiện là một trong những trung tâm công nghệ quan trọng của thế giới, đặc biệt trong các lĩnh vực bán dẫn, điện tử, AI.

Bên cạnh những doanh nghiệp hàng đầu như TSMC, MediaTek, Foxconn hay ASE, Đài Loan (Trung Quốc) còn xây dựng được hệ sinh thái công nghệ tương đối hoàn chỉnh, từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất, đóng gói, kiểm thử đến thương mại hóa sản phẩm.

Chủ tịch VIN Taiwan nhận định, điều Việt Nam cần học hỏi không chỉ nằm ở công nghệ mà quan trọng hơn là cách xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Tại Đài Loan (Trung Quốc), các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp có sự liên kết chặt chẽ. Những tổ chức như Viện Nghiên cứu Công nghệ Công nghiệp (ITRI) giữ vai trò kết nối, đưa kết quả nghiên cứu đến doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ hình thành và phát triển nhiều công ty công nghệ lớn.

Một bài học đáng chú ý khác là chiến lược phát triển nguồn nhân lực. Đài Loan (Trung Quốc) đầu tư sớm cho giáo dục STEM, đồng thời gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Sinh viên có nhiều cơ hội thực tập, nghiên cứu và tham gia các dự án công nghiệp ngay trong quá trình học. Đây cũng là hướng tiếp cận được Chương trình Học bổng INTENSE triển khai nhằm đào tạo nguồn nhân lực quốc tế theo nhu cầu của doanh nghiệp.

Việt Nam đang có nhiều điều kiện thuận lợi để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn. Trước hết là sự quan tâm lớn của Chính phủ cùng nhiều chính sách ưu tiên cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Việt Nam cũng có lực lượng lao động trẻ, nền tảng tốt về toán học, kỹ thuật và công nghệ thông tin, đồng thời ngày càng thu hút nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn đầu tư.

“Tuy nhiên, theo tôi, thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là nguồn nhân lực chất lượng cao. Ngành bán dẫn không chỉ cần số lượng kỹ sư lớn mà còn cần đội ngũ chuyên gia có kinh nghiệm thực tế trong thiết kế chip, vật liệu, thiết bị, đóng gói, kiểm thử và quản lý sản xuất”, TS. Võ Đức Thắng chia sẻ.

Bên cạnh đó, sự kết nối giữa trường đại học và doanh nghiệp cần được tăng cường hơn nữa. Chương trình đào tạo cần cập nhật nhanh theo nhu cầu của doanh nghiệp; sinh viên cần được tiếp cận nhiều hơn với phòng thí nghiệm hiện đại, phần mềm chuyên dụng và các dự án thực tế.

Ông nhấn mạnh: “Việt Nam không nên đặt mục tiêu làm tất cả ngay từ đầu mà nên lựa chọn những phân khúc phù hợp với năng lực hiện có như thiết kế vi mạch, đóng gói, kiểm thử, vật liệu, AI và các ứng dụng bán dẫn chuyên biệt. Khi nền tảng đủ mạnh, chúng ta sẽ từng bước mở rộng sang các công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn”.

Mở rộng những kết nối xuyên biên giới

TS. Võ Đức Thắng cho biết Đài Loan (Trung Quốc) là nơi tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu, tạo điều kiện để đội ngũ trí thức Việt Nam đang học tập và làm việc tại đây tiếp cận trực tiếp với công nghệ mới, phương thức quản trị cũng như các mô hình hợp tác giữa trường đại học và doanh nghiệp.

Ông nhìn nhận: “Tôi cho rằng, vai trò của cộng đồng này không chỉ dừng ở việc chuyển giao tri thức. Quan trọng hơn, họ có thể trở thành cầu nối thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam và Đài Loan (Trung Quốc).

Chúng tôi có thể hỗ trợ kết nối các trường đại học với doanh nghiệp, giới thiệu các nhóm nghiên cứu phù hợp, xây dựng chương trình đào tạo chung, tổ chức thực tập, đồng thời hướng dẫn nghiên cứu sinh, thúc đẩy các dự án nghiên cứu hợp tác cũng như tư vấn chính sách phát triển nguồn nhân lực”.

Bên cạnh đó, ông cũng cho biết nhiều trí thức Việt Nam đang làm việc trong các tập đoàn công nghệ quốc tế cũng có thể chia sẻ kinh nghiệm về tiêu chuẩn công nghiệp, quản lý dự án, đổi mới sáng tạo và phát triển sản phẩm. Đây là những giá trị rất quan trọng để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn tới.

VIN Taiwan hiện có hơn 100 thành viên chính thức và đã kết nối với hơn 4.000 trí thức, nhà khoa học, kỹ sư, doanh nhân và sinh viên Việt Nam thông qua các hoạt động của mạng lưới.

Thời gian qua, VIN Taiwan tập trung vào ba nhóm hoạt động chính.

Thứ nhất là kết nối cộng đồng trí thức thông qua các diễn đàn, hội thảo và chương trình Họp mặt cộng đồng trí thức Việt Nam tại Đài Loan (Trung Quốc), tạo không gian trao đổi học thuật và chia sẻ kinh nghiệm.

Thứ hai là kết nối trường đại học với doanh nghiệp, hỗ trợ các đoàn công tác từ Việt Nam sang làm việc với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp tại Đài Loan (Trung Quốc), qua đó thúc đẩy hợp tác đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Thứ ba là phát triển nguồn nhân lực, trong đó có việc phối hợp triển khai Chương trình Học bổng INTENSE, giới thiệu cơ hội học tập, nghiên cứu, thực tập và việc làm cho sinh viên Việt Nam tại Đài Loan (Trung Quốc).

“Chúng tôi mong muốn mạng lưới không chỉ là nơi kết nối con người mà còn là nền tảng thúc đẩy những dự án hợp tác cụ thể giữa Việt Nam và Đài Loan (Trung Quốc)”, TS. Võ Đức Thắng khẳng định.

VIN Taiwan sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới chuyên gia Việt Nam tại Đài Loan (Trung Quốc), đặc biệt trong các lĩnh vực bán dẫn, AI, điện tử, vật liệu mới, năng lượng và công nghệ sinh học.

Thời gian tới, VIN Taiwan sẽ đẩy mạnh kết nối giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp của Việt Nam và Đài Loan (Trung Quốc), thúc đẩy các chương trình đào tạo, thực tập, nghiên cứu chung và trao đổi học thuật; đồng thời phối hợp với các đối tác triển khai các chương trình phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ sinh viên và các nhà khoa học trẻ tiếp cận môi trường nghiên cứu, công nghiệp quốc tế.

Bên cạnh đó, mạng lưới cũng hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên gia người Việt tại Đài Loan (Trung Quốc), qua đó tạo thuận lợi để các địa phương, trường đại học và doanh nghiệp trong nước tìm kiếm, kết nối và thúc đẩy hợp tác với đội ngũ chuyên gia này.

TS. Võ Đức Thắng tin rằng, trong bối cảnh Việt Nam đang đặt mục tiêu phát triển mạnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc phát huy vai trò của cộng đồng trí thức Việt Nam ở nước ngoài sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách công nghệ, thúc đẩy hợp tác quốc tế và hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao.

“Đó cũng là tinh thần mà chúng tôi luôn theo đuổi là kết nối trí thức, lan tỏa tri thức và đồng hành cùng sự phát triển của đất nước”, ông chia sẻ./.