Tuổi già ăn Tết xa quê

Tại sao phải “Về Quê ăn Tết”?

Có một điểm rất khác biệt giữa sắc thái văn hóa Á Đông và văn hóa Tây Phương. Thông thường, người Tây Phương khi có những cuộc họp mặt gia đình và bạn bè, họ thường tổ chức tại công viên, nhà hàng hay bãi biển để cùng nhau ăn tiệc mừng và vui chơi giải trí. Văn hóa người Việt Nam chúng ta đa phần thì lại khác, chúng ta thường kéo nhau “về Quê” trong những dịp đoàn tụ gia đình và bạn bè. Chúng ta vẫn thường hay bảo nhau: Về quê ăn giỗ/ ăn cưới hay Về quê ăn Tết. Có lẽ cái văn hóa “Quê Hương” này đã trở nên quá quen thuộc đối với chúng ta, đến nỗi đôi khi chúng ta chỉ thực hành như một thói quen mà ít ai để ý tới, hay tự hỏi: Tại sao chúng ta lại phải “về Quê” trong những cuộc hội ngộ, những lần gia đình đoàn tụ, sum họp như vậy?

Người Á Đông nói chung, và đặc biệt người Việt Nam nói riêng, luôn quan tâm đến những sinh hoạt truyền thống của gia đình, dòng họ như: ngày lễ Tết, giỗ chạp, cưới hỏi… Đây là những dịp quan trọng để chúng ta tưởng nhớ Tổ tiên, có cơ hội gặp gỡ, để gia đình sum họp, đoàn tụ bên nhau.

“Quê Hương” đối với người Việt chúng ta không chỉ đơn thuần là một danh từ được dùng để chỉ nơi, chốn, địa phương như định nghĩa trong tự điển. Danh từ “Quê Hương” còn được dùng để diễn tả tâm tư, tình cảm của người Việt xa xứ. Hai tiếng ”Quê Hương” cứ được nhắc đến là dường như lại gợi lên trong ký ức người nghe hình ảnh thiêng liêng, cao quý, lòng nhiệt huyết nồng nàn của người Việt Nam. Tôi muốn nói đến Quê Hương - Tổ Quốc với ý nghĩa thâm sâu, bao la, rộng lớn.

“Quê hương mỗi người chỉ một
Như là chỉ một mẹ thôi
Quê hương nếu ai không nhớ...”

            (Bài học đầu cho con – thơ Đỗ Trung Quân)

“Quê Hương” là vậy đó! Nghe có vẻ trừu tượng, xa xăm, nhưng lại thực tế và thật gần.

Tết Nguyên Đán với kiều bào xa xứ

Đối với kiều bào, Tết ở bất kỳ nơi đâu cũng không bằng Tết ở quê nhà mình bởi cái không khí gia đình, xóm giềng chúc tụng lẫn nhau. Phải chăng đó là một cuộc sống thanh bình mà mọi người đều ước muốn?

Nền tảng của xã hội Việt Nam là gia đình nên dù ai bôn ba sống và làm ăn ở nước ngoài cũng nhớ đến ba ngày Tết, mong được về sum họp cùng thân quyến nơi quê hương mến yêu. Đa số người Việt Nam nỗ lực duy trì những truyền thống của ông bà, tổ tiên để lại cho các thế hệ mai sau tâm niệm: “Tôi là người Việt Nam!”. Chúng tôi mong ước năm nào cũng được trở về quê hương ăn Tết với gia đình, đầm ấm, khăng khít bên Cây Nêu, với bánh chưng xanh, thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ….. Nhất là đêm Giao Thừa, có một cái gì đó thiêng liêng không bút nào tả nổi…

Đến đây, tôi lại sực nhớ tới niềm vui sướng của một người bạn ở Mỹ khi được về ăn Tết tại đất mẹ Việt Nam. Anh chia sẻ: “Có thể nói quốc hồn, quốc túy của người Việt Nam là những ngày Tết Nguyên Đán. Gần tới Tết như có một cái gì thiêng liêng thôi thúc…”.

Có thể nói ở nước ngoài thì không nơi nào có đông người Việt bằng quận Cam, California. Ở đây, mỗi năm đều có chợ hoa Tết, có hội chợ Tết với bánh chưng, bánh tét, mứt… đủ cả. Mỗi năm, cứ một lần Tết đến người ta lại chi tiêu tốn kém hơn các ngày lễ khác như ngày lễ giáng sinh, phục sinh… - nếu không tốn vì ăn uống, vui chơi thì lại gửi tiền về cho thân nhân ở trong nước, tuy rằng thời buổi kinh tế ở Mỹ đang trên đà giảm sút.

Tết Nguyên Đán cũng là dịp để cho người bản xứ thấy được phong tục ăn Tết của người Việt. Nhưng Tết ở nước ngoài không trọn vẹn vì có ai được nghỉ đâu? Không ai dám thức đến quá Giao Thừa vì hôm sau còn phải đi làm sớm. Phần nhiều ngày Tết Nguyên Đán lại vào ngày thường nên phải đi làm, có tụ tập tổ chức đón Tết thì cũng phải tranh thủ vào những ngày thứ Bảy hoặc Chủ nhật trước Tết. Vì thế Tết Nguyên Đán mất hết ý nghĩa thiêng liêng nhất của nó.

Hồi xưa khi còn ở Việt Nam thì muốn được đi nước ngoài cho biết đó biết đây, nhưng khi đã đi rồi mới thấy không đâu bằng đất Mẹ. Xa rồi mới nhận ra từng giá trị cho dù nó rất nhỏ. Giờ thì tuổi đã cao, da đã mồi, tóc đã bạc, lại đối diện với chứng hay quên của tuổi già… Lạ cái, người già chúng tôi hay quên những điều vừa xảy ra trong hiện tại, nhưng những chuyện ngày xưa thì cứ như đã in hằn trong ký ức, chẳng bao giờ phai mờ. Chả thế, người ta bảo người già thường sống bằng quá khứ. Vì lẽ đó, quê hương và ngày Tết đối với chúng tôi, lại càng là điều gì đó linh thiêng, nỗi nhớ nhung quê hương và khát khao được sum vầy bên người thân ở quê nhà nhiều khi muốn vỡ òa. Phần đông những người già Việt ở quận Cam, tuổi đời ngày một tăng cho nên chuyện xê dịch thường hạn chế, có dịp ở nhà nên cũng có thời giờ chăm sóc mấy chậu cây. Ngoài ra, họ còn có riêng câu lạc bộ dành cho người lớn tuổi. Và cũng tại đây, họ quây quần bên nhau chúc mừng năm mới nhiều sức khỏe, niềm vui hay kể chuyện dĩ vãng, hoặc tụ họp bên nhau đánh cờ tướng để giải khuây. Âu đó cũng là niềm vui bất đắc dĩ của tuổi già phải sống xa quê.

Tết! Về với Quê hương

Những ngày này, người Việt Nam ở bất cứ nơi nào cũng nô nức chuẩn bị đón Tết, nhà nhà đi sắm Tết, người người tụ họp, quây quần, trang hoàng nhà cửa cho sạch đẹp, đường phố lung linh sắc màu, ngập tràn trong sắc hoa. Ai đi làm đâu xa cũng nhanh tay thu xếp công việc để trở về quê hương, về bên gia đình đoàn tụ, sum vầy.

Tết trong lòng người Việt thiêng liêng đến lạ! Chả thế mà nhiều bà con kiều bào bôn ba khắp bốn phương trời, nhưng cứ đến độ này là rủ nhau về quê nhà đón Tết, đón Xuân cho thỏa nỗi nhớ mong. Những năm gần đây, ngày càng nhiều kiều bào về nước trong dịp Tết để được sống trong không khí đầm ấm của quê nhà, đôi khi chỉ để được ngửi mùi bánh chưng, được rửa mặt bằng nước cây mùi già thơm dịu, được tận tay sờ vào cành đào và được diện bộ áo dài tha thướt.

Tại thủ đô Hà Nội, đã thành thông lệ, năm nào Ủy ban Nhà nước về NVNONN – Bộ Ngoại giao - cũng tổ chức họp mặt kiều bào mừng Xuân mới, hân hạnh có Chủ tịch nước tới vui cùng bà con. Đặc biệt là những Việt kiều tại Thái Lan trước kia, nay đã định cư trong nước nhiều năm, nhưng năm nào cũng tổ chức họp mặt đón Xuân.

Còn tại TP. Hồ Chí Minh, Ủy ban về NVNONN Thành phố lại phối hợp với các sở, ngành, Cảng Hàng không, Hải quan, Công an Cửa khẩu sân bay Tân Sơn Nhất tổ chức nhiều hoạt động đón tiếp, hướng dẫn kiều bào về quê ăn Tết, để mỗi kiều bào khi vừa đặt chân đến Thành phố đều cảm nhận rằng họ được bao bọc trong vòng tay ấm áp của quê hương, đồng bào. Lãnh đạo Thành phố còn tổ chức buổi họp mặt kiều bào mừng Xuân để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng và chúc Tết kiều bào.

Mừng xuân Giáp-Ngọ 2014, chúc báo Quê Hương thăng tiến! Kính chúc toàn thể độc giả một năm mới an khang thịnh vượng, vạn sự như ý! Chúc cho mọi nguời con xa quê đón Tết thật ấm cúng, vui vẻ! Thân chúc cho gia đình, bạn bè tôi một năm mới sức khỏe dồi dào, luôn luôn hạnh phúc với nhiều niềm vui mới…

Hoài Việt (Hoa Kỳ)