“Tiểu gia đình” Việt tại Úc

Ra riêng vì con cá khô

Một người quen biết với tôi được đứa cháu ruột bảo lãnh sang Úc chơi dăm ba tháng, nhưng chỉ ở được vài tuần thì đã rục rịch đòi về vì cho rằng cuộc sống ở Úc quá tẻ nhạt. Thật vậy, khi mới rời VN sang Úc, đa số người lớn tuổi đều cảm thấy bị sốc và buồn phiền về những thay đổi trong đời sống gia đình.

Hình thức gia đình phổ biến hiện nay tại Úc là “tiểu gia đình”. Theo đó, mỗi gia đình chỉ có hai thế hệ: cha mẹ và con cái, khác hẳn với hình thức đại gia đình ở VN. Những ông bà cụ từ VN sang thường than phiền con cháu bên đây sao quá lạnh lùng. Một bậc cao niên trong lúc trà dư tửu hậu đã “tả oán” rằng bữa nọ ông lỡ nướng khô cá trong nhà, thằng cháu nội làm dữ bảo ông làm hôi nhà. Tức giận vì lời lẽ hỗn xược của thằng cháu, ông nhờ người quen tìm hộ cho ông một chỗ ở riêng. Ông dọn ra riêng gần một năm mà con cháu viếng thăm chẳng được dăm lần.

Có nhiều gia đình khi con cái đến tuổi dựng vợ gả chồng, nếu con cái kết hôn với một người nước ngoài mà cha mẹ không biết tiếng Anh thì xem như trớt huớt. Một người quen bùi ngùi kể lại: “Tui có thằng rể Úc. Tui cất công nấu đồ ăn ngon cho nó ăn, nó không ăn thì thôi, còn làm ra vẻ hãi hùng, thấy buồn lòng lắm”.

Làm nông mới khá

Người Việt rất giỏi làm ăn và đã thành công ở nhiều lĩnh vực, nếu biết tiếng Anh dĩ nhiên sẽ có nhiều cơ hội hơn. Ở phạm vi bài viết này, xin chỉ đề cập công việc làm ăn của đại bộ phận người Việt không thể sử dụng tiếng Anh như một ngôn ngữ thứ hai.

Tùy theo thiên thời, địa lợi, nhân hòa của từng tiểu bang mà người Việt sinh sống bằng nhiều ngành nghề khác nhau. Chẳng hạn người Việt ở tiểu bang Queensland có thế mạnh về đánh bắt hải sản, người Việt ở Sydney hay Melbourne thì may tại gia, giữ trẻ, mở nhà hàng, buôn bán nhỏ... Người Việt ở tiểu bang Tây Úc rất thành công trong lĩnh vực trồng trọt ở nông trại.

Nghề trồng trọt ở Úc rất cực nhọc nhưng thu nhập không phải ít. Trong những lần về VN, những Việt kiều - nông dân đã tranh thủ đem vào Úc đủ thứ hạt giống rau. Vì thế có thể nói bất cứ loại rau nào có ở VN thì cũng có ở Úc. Giá cả của chúng thì chắc nông dân VN nghe phát thèm: rau răm, ngò gai, rau om 45 đôla Úc/kg (tính ra tiền Việt tương đương 600.000 đồng), rau muống 8-10 đôla/kg (giá bán tại tiểu bang Tây Úc). Đặc biệt, vào mùa đông giá cả tăng lên gấp bội vì khó trồng hơn, phải chăm sóc kỹ lưỡng trong nhà kính. Bởi vậy mùa đông được xem là mùa hốt bạc của giới làm nông người Việt.
Sau nghề nông thì may tại gia và làm bánh mì được đa số người Việt chọn lựa. Cười ra nước mắt có lẽ là nghề làm bánh mì, cả thợ lẫn chủ lò đều có nỗi khổ nhưng không có nỗi khổ nào giống nỗi khổ nào. Thợ làm bánh phải thức đêm để sáng hôm sau có bánh nóng giao tận nơi cho các “shop Tàu” (cách người Việt gọi cửa hiệu bán hàng châu Á để phân biệt với siêu thị của Úc).

Người Việt mình ở đây vẫn thích ăn những loại bánh mì giống ở VN, nên giới làm bánh mì người Việt luôn sẵn sàng làm hài lòng khách hàng, vẫn giữ cách chế biến bánh mì truyền thống và loại bánh mì này rất khó bán cho người Úc. Các anh thợ bánh mì thường là độc thân hoặc đa số có cuộc sống gia đình không được “mặn mà” cho lắm, bởi vì làm ca đêm ban ngày ngủ vùi, không có thời gian quan tâm chăm sóc vợ con. Về phần chủ lò bánh mì đôi khi cũng phải mở miệng kêu trời, vì “luật” của các shop Tàu là nếu bán không hết thì được trả hàng lại, nên gặp bữa chủ lò gom về cả xe bánh mì.

Đối với những bà con có tuổi, ở nhà có thời gian rảnh rỗi có thể nấu các món ngon VN như xôi chè, phở, hủ tiếu, bún mắm... bỏ hộp rồi đem bỏ mối cho các shop Tàu, thu nhập không đến nỗi tệ.

Nhưng làm ăn mạnh nhất có lẽ là các anh chủ shop Tàu. Những năm sau này mối quan hệ mậu dịch giữa Úc và VN phát triển thuận lợi, nhiều nông, thủy, hải sản từ VN được nhập ồ ạt và đa dạng qua Úc. Đây là những món ăn mà bất cứ người Việt xa quê nào cũng “cầm lòng không đặng”. Do đó, các shop Tàu lúc nào cũng dập dìu khách mà đa số là người Việt.

Nguyễn Bá Huy Cường
 (ĐH Curtin, Úc)