Vũ hội dưới trăng (tục)
Ở người H’Mông, sau vụ gặt, thanh niên hay nam nữ hai làng gần nhau kéo đến một khu đồng, tiến hành Vũ hội dưới trăng.
Đến vui hội, còn có các bậc cha mẹ, ông bà. Sự có mặt của bề trên giữ cho ngày hội vui vẻ, trật tự. Có bố mẹ, ông bà tới dự, các cô gái không cười đùa và khích bác quá trớn các chàng trai, còn các chàng trai thì không gây gổ hoặc đánh nhau khi giành tình yêu của các cô gái.
Ở hội, từ sáng sáng sớm tới đêm khuya, trai gái cùng đua tài: Trai trổ tài thổi kèn, gái trổ tài khâu vá thêu thùa. Họ vừa vui chơi, đùa nghịch, vừa tìm hiểu kín đáo tỏ tình với nhau. Khi trăng lên cao, cuộc vui đến đỉnh điểm: men rượu, men tình bốc lên. Các chàng trai trổ hết tài vào tiếng khèn, các cô gái trổ hết tài trong việc múa. Từng cặp, từng cặp say nhau. Càng về khuya, càng thêm những cặp trai gái lặng lẽ rút khỏi cuộc vui chung, đưa nhau vào núi, tỏ tình thực sự.
Tại Vũ hội đêm trăng, vai trò của các cô gái thật lớn: Các cô muốn chọn chàng trai nào thì chọn. Sau đêm hội có thể có cặp trai gái thành vợ thành chồng.
Theo quan niệm của các dân tộc trên, Vũ hội đêm trăng kích thích đất trời, là sự giao cảm giữa con người và trời đất.
(Theo Từ điển Lễ tục Việt Nam, NXB Văn hóa Thông tin, 1996)
