Hương vị mứt trong ẩm thực ngày Tết

Bàn trà không thể thiếu mứt

Trong ngày Tết, mứt là một lễ vật trang trọng được đặt lên bàn thờ để cúng ông bà tổ tiên. Đây không chỉ là món ăn ngon, hấp dẫn với mọi lứa tuổi mà việc thưởng thức mứt đã trở thành một thú ẩm thực trong phong tục Tết của người Việt. Trên bàn trà bao giờ cũng có một khay bánh kẹo và mứt, trước là để tiếp đãi khách đến chúc Tết, sau là để gia đình cùng quây quần thưởng thức bên nhau trong những ngày sum họp dịp Tết cổ truyền.

Một khay mứt ngày Tết với màu vàng của mứt gừng, mứt sen thể hiện sự đầy đủ viên mãn; màu đỏ của mứt hồng bì, mứt atiso thể hiện sự sung túc và mong ước điều may mắn; màu cam của mứt quất, mứt cà rốt mang lại sự thịnh vượng; màu xanh của mứt bí đại diện cho niềm tin và hi vọng vào những điều tốt đẹp sẽ đến, màu trắng của mứt dừa, mứt trứng chim thể hiện sự quây quần, sum vầy, trường thọ. Với màu sắc tự nhiên của các loại củ quả, mỗi loại mứt đem đến các hương vị chua, cay, ngọt, bùi khác nhau, thể hiện một phần trong cuộc đời mỗi con người để đi đến thành công cũng đã trải qua niềm vui, nỗi buồn, những khó khăn vất vả vừa tượng trưng cho năm màu trong Ngũ hành của trời đất có tương sinh, tương khắc cùng hỗ trợ, tạo điều kiện cho vạn vật phát triển.

Việt Nam quanh năm có nhiều hoa trái, có bao nhiêu loại quả thì có thể chế biến thành bấy nhiêu loại mứt. Trước đây, vào dịp Tết, mỗi nhà thường tự làm mứt tết với bí quyết chế biến, gia giảm riêng khiến cho hương vị mứt của mỗi nhà đều không giống nhau. Gần gũi, thân quen có mứt dừa, mứt bí, cà rốt, me, quất, mứt trứng chim... sang trọng một chút có mứt sen, mứt dâu tây, mứt hồng, mứt mãng cầu… Để chế biến được những loại mứt, người ta làm phải rất công phu từ khâu chọn nguyên liệu đến chế biến, sấy khô, đóng gói. Các loại quả được chọn phải to và tươi ngon. Sau khi sơ chế và để ráo nước nguyên liệu sẽ được tẩm, ướp, hay ngâm với dung dịch đường nóng cô đặc và đun nhỏ lửa trên bếp tới khi đường quyện lại, cho vani vào, đảo đều tay tới khi đường bám vào bề mặt củ, quả tạo thành lớp bột màu trắng là được.

Không chỉ thơm ngon, tinh khiết nhiều loại mứt còn có công dụng rất tốt cho sức khoẻ. Trong những này Tết không tránh khỏi tiệc rượu và ăn uống chúc tụng dịp đầu xuân khiến cơ thể mệt mỏi, cảm giác khó tiêu thì mứt được coi là vị thuốc quý trong nhà: mứt sen được dùng làm thuốc ho, giúp tiêu hóa tốt; mứt dừa chữa cảm, sốt; mứt dâu tây giúp mát gan, làm đẹp da; mứt gừng, mứt quất trị chướng bụng, khó tiêu, chữa ho; mứt khoai lang có tác dụng bồi dưỡng cơ thể và giúp nhuận tràng; mứt cà rốt với nhiều vitamin A giúp sáng mắt và tăng cường sức đề kháng của cơ thể.

Tự tay làm mứt đón Xuân

Trong xã hội hiện đại, với các cơ sở sản xuất bánh kẹo không đảm bảo vệ sinh và an toàn thực phẩm. Các bà nội trợ đã lên mạng, tham gia các lớp nấu ăn và tự tay vào bếp chuẩn bị những khay mứt tết ngon, đảm bảo vệ sinh và ý nghĩa dành tặng những người thân yêu trong dịp Tết. Một trong những loại mứt được các mẹ truyền tai nhau để làm là mứt dừa và mứt gừng.

Với các công đoạn đơn giản dừa được bào mỏng, rửa sạch và để ráo nước, cùi dừa được ướp đường khoảng một đến hai giờ rồi đảo liên tục trên chảo, khi nào thấy khô mới mang xuống. Mứt dừa không chỉ có màu trắng đặc trưng mà còn có thêm màu nâu đen từ cà phê, màu xanh biếc của lá dứa, màu đỏ của gấc, màu cam từ cà rốt, nước nghệ. Mứt dừa thành phẩm có vị ngọt thơm tự nhiên, vị béo ngậy đặc trưng của cùi dừa.

Để làm được mứt gừng ngon các bà nội trợ phải chọn mua gừng ta, tức là loại gừng có củ nhỏ; gừng này sẽ giúp mứt gừng có mùi thơm, có vị cay nồng và dai hơn các loại gừng khác. Sau khi xắt nhuyễn, gừng được ngâm trong nước vôi trong hai ba giờ rồi trần qua nước sôi, để ráo. Gừng ướp với đường sau đó cho hỗn hợp đó lên chảo vào đun nhỏ lửa, dùng đũa to đảo thật đều tay. Tới khi đường quyện lại bám vào bề mặt miếng gừng tạo thành lớp bột màu trắng là được. Trong các công đoạn làm mứt thì “sên mứt” là cả một quá trình chuẩn bị thật kỹ lưỡng khéo léo và công phu. Món mứt được chấm điểm hoàn thiện là sau khi sên xong mứt không bị lại đường. Mứt bị lại đường nghĩa là mứt và đường rời nhau ra, không dẻo và dính quánh lại.

Mứt là món quà Tết đáng trân trọng, thể hiện bản sắc ẩm thực vô cùng độc đáo góp phần làm phong phú hương vị Tết cổ truyền dân tộc.. Mứt mang vị ngọt ngào ấm áp, bổ sung xuân sắc thêm tròn đầy.

(Theo LangVietOnline)